Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/881 K.2025/849

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 04.04.2025 keşide tarihli, 20.09.2025 vade tarihli ve 50.000,00-TL bedelli bononun müvekkili banka içerisinde kaybolduğunu ve yapılan araştırmaya rağmen bulunamadığını, senedin arka yüzünde iki kez ciro yapıldığını, bu ciro sahiplerinin .... ile..... olduğunu, kötü niyetli şahısların bonoyu paraya çevirebilme tehlikesi nedeniyle ve müvekkilinin teminattan muaf olması dolayısıyla, çek üzerine teminatsız ödeme yasağı konulmasını ve bononun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi "...davacının ... lehtarı olduğu, ....keşidecisi olduğu, 20/09/2025 vade tarihli, 04/04/2025 keşide tarihli ve 50.000,00-TL bedelli bononun davacı bankada kaybolduğunu beyanla zayi belgesi verilmesini talep ettiği, davacının lehtar olmadığı ve davacı lehine cironun bulunmadığı, zayi nedeniyle iptal davasının ise ancak lehdar ve yetkili hamilin açabileceği, dolayısıyla davacının iptal davası açma hakkı olmadığı,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s. yollaması ile aynı Kanunun 757. maddesi uyarınca zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı sadece yetkili hamile tanındığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h. maddesinde düzenlenen hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle..." gerekçesi ile "1-Davanın HMK'nın 114/1-h maddesinde düzenlenen davacının hukuki yaranının bulunmaması sebebiyle aynı kanunun 115/2 maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE..." karar vermiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili 31.07.2025 havale tarihli istinaf başvuru dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin dava konusu 50.000,00 TL bedelli bono ile ilgili mahkeme kararının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle kararın kaldırılmasını, bononun iptali ve müvekkili lehine teminatsız ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.

DELİLLER

..... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas - ..... Karar sayılı dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava konusu hususlarla buna ilişkin delillerin tartışılması, ret ve üstün tutulma sebepleri, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebep şu şekildedir:

Dava; 6102 sayılı TTK'nın 818/s maddesinin atfı ile aynı yasanın 757 ve devamı maddelerine dayanan zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

İstinaf incelemesine konu karar başlığında; davacı ve vekilinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Davacı banka vekili, bankaya ait olup dava dışı borçlulara ait keşidecisi ...lehdarı .... olan 04.04.2025 keşide tarihli 20.09.2025 vade tarihli ve 50.000,00-TL bedelli bononun banka içerisinde kaybolmuş ve yapılan araştırmaya rağmen bulunamadığını, senedin arka yüzünde ciro bulunmakta olup ilk ciro.....ikinci ve son ciro ise..... ait olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesini talep etmiş, Mahkemece davacı bankanın hukuki yararı bulunmadığından davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacı banka vekilince istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamından, davacı bankanın iptali istenen bonoyu tahsil cirosu ile devraldığı ve vekil hamil sıfatına sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Tahsil cirosu, senedin bedelinin tahsili ile buna bağlı hakları koruyucu işlemleri yapmaya yönelik temsil yetkisinin kıymetli evraka özgü bir görünüş şekli olduğundan, vekil hamil konumundaki bankanın üçüncü şahıs elindeki senedin iadesini talebe veya zayi nedeniyle iptalini istemeye hakkı vardır. Bu durumda, mahkemece, davacının aktif dava ehliyetinin ve bu kapsamda isteme konu bononun zayi nedeni ile iptalini isteme konusunda hukuki yararının bulunduğu kabul edilerek, işin esasına girilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi doğru olmamıştır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/8323 Esas ve 2017/7053 Karar, 2015/15123 Esas ve 2017/2747 Karar, 2016/9880 Esas ve 2018/2368 Karar sayılı kararları da bu yöndedir.)

Sonuç itibariyle, dosya kapsamından, davacı bankanın iptali istenen bonoyu tahsil cirosu ile devraldığı ve vekil hamil sıfatına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Tahsil cirosu, senedin bedelinin tahsili ile buna bağlı hakları koruyucu işlemleri yapmaya yönelik temsil yetkisinin kıymetli evraka özgü bir görünüş şekli olduğundan, vekil hamil konumundaki bankanın üçüncü şahıs elindeki senedin iadesini talebe veya zayi nedeniyle iptalini istemeye hakkı vardır.

Bu durumda, mahkemece, davacının kıymetli evrakın iptali davası açmasında hukuki yararının bulunduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, inceleme konusu ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın, kaldırma gerekleri doğrultusunda yeniden yargılama yapılması için Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.