Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/1135 K.2023/709

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2001 yılında Sinop Kalesi onarım işini dava dışı ...........Şirketi'ne ihale ettiğini, yapılan ihale uyarınca dava dışı şirketin, davalı banka tarafından düzenlenen 19.06.2001 tarihli 4.000,00 TL, 25.09.2001 tarihli 4.015,00 TL olmak üzere 2 adet süresiz kesin teminat mektubunu müvekkiline verildiğini, dava dışı Sinop Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce yüklenici şirketin prim borcu nedeniyle müvekkilinden alacak talebinde bulunulduğunu, müvekkilince talep doğrultusunda davalıya başvurularak yüklenici şirket tarafından verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin istendiğini,

bu yöndeki talebin davalı banka tarafından zamanaşımı gerekçe gösterilerek reddedildiğini, davalının teminat mektuplarını ödememesinde hukuka uygunluk bulunmadığını, teminat mektubu bedellerinin tahsili için davalı aleyhine Trabzon İcra Müdürlüğünün 2019/21882 Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibinin davalının haksız ve kötü niyetli itirazı uyarınca durduğunu ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddiyle davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre. "Dosya içerisinde bulunan tüm kanıt ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde. Dava konusu uyuşmazlık; taraflar arasında düzenlenen teminat mektuplarına ilişkin olarak açılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Dosya kapsamında yapılan inceleme sonucunda. Davalı banka müşterilerinden ............. Ltd.

Şirketi'nin Sinop Kalesi 2001 yılı onarım işi için kurumumuz Trabzon Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğüne 19/06/2001 tarihli 4.000.000.000-TL ve 25/09/2001 tarihli 4.015.000.000-TL olmak üzere iki tane kesin teminat mektubu vermiş olduğu, dava dışı yüklenici şirketin borcunu ödememesi üzerine davacı kurum 28/02/2013 tarih ve 154 sayılı yazısı ile Şekerbank T.A.Ş.’den teminat mektuplarının nakde çevrilerek Trabzon Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü hesaplarına aktarılmasını talep etmiş olup, Şekerbank T.A.Ş.

05/03/2013 tarih ve 1602226 sayılı yazısı ile yeniden SGK prim alacağında 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğundan talebin yerine getirilemeyeceğini bildirmiştir. Mahkemece çözümlenmesi gereken husus banka tarafından verilen teminat mektuplarının zaman aşımına uğrayıp uğramadığı ve bankanın yüklenicinin borcundan dolayı sorumluluğunun devam edip etmediği noktasıdır.

Teminat mektubu, mevzuatımızda açıkça düzenlenmemiştir. Pozitif bir temele dayanmayan teminat mektubu kurumu, ticari hayatın bir gereği olarak ve sözleşme serbestisi kapsamında vücut bulmuştur. Muhatap, lehtar ve garanti eden olmak üzere bünyesinde üçlü bir ilişki içeren teminat mektubu, (doktrinde tartışmalar mevcut olmakla birlikte) esas olarak üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde olması nedeniyle bir tür garanti sözleşmesidir.

11.06.1969 Tarih 1969-4 Esas-1969-6 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da teminat mektubunun mahiyeti itibariyle BK'nın 110. maddesinde sözü edilen üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde bir garanti sözleşmesi olduğu kabul edilmiştir. Dairemizin yerleşik uygulamasında da teminat mektubunun BK'nın 110. maddesi çerçevesinde bir garanti sözleşmesi olduğu yönü benimsenmiştir.

Banka teminat mektubu ile garanti eden banka, kayıtsız ve şartsız bir ödeme yükümlülüğü altına girmemekte, aksine üçüncü kişi durumunda bulunan lehtarın edimini ifa etmemesi ya da sair rizikoların ortaya çıkması halinde muhatabın uğrayacağı zararları teminat altına almayı amaçlamaktadır. Teminat mektuplarının vadeli (süreli) ya da vadesiz (süresiz) olarak düzenlenmeleri mümkündür. Üzerinde belirli bir geçerlilik süresi bulunmayan teminat mektupları vadesizdir.

Vadesiz teminat mektuplarında zamanaşımı, bu tür ilişkiler için yasalarda ayrı bir zamanaşımı süresi öngörülmediğinden 10 yıl olup yine genel hükümler uyarınca bu süre alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren başlayacaktır. Teminat mektubunu düzenleyen banka yönünden borç, riskin gerçekleşmesinden sonra bankadan ödeme talebinde bulunulmasıyla muaccel hale gelecektir. (Vahit Doğan, Banka Teminat Mektupları, 3. Baskı, s.234)

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde somut olaya dönüldüğünde; ilk olarak 10/04/2013 tarihinde tazmin talebinde bulunulduğu, Şekerbank A.Ş.'nnin bu talebi reddettiği dosya kapsamı ile sabit bulunmaktadır. Bu durumda, zamanaşımı süresi ilk ödeme talebinin yapıldığı 10/04/2013 tarihinden itibaren işlemeye başlamış olup dava tarihi itibariyle 10 yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı ve bunun sonucu olarak da teminat mektuplarından dolayı davalı bankanın sorumluluğunun devam ettiği kanaatine varılarak davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

" şeklindeki gerekçelerle

1-Davacının davasının KABULÜ ile, Trabzon İcra Müdürlüğü'nün 2019/21882 Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın İPTALİNE. Takibin DEVAMINA.

2-Davacı vekili icra inkar tazminatı talep ettiğinden talep edilen ana paranın %20'si kadar icra inkar tazminatının davalıdan alınarak DAVACIYA ÖDENMESİNE karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece usulüne uygun şekilde ön inceleme yapılıp tahkikat aşamasına geçilmeden ve tahkikata ilişkin duruşma günü tebliğ edilmeden karar verilmesinde isabet bulunmadığı gibi dava konusu alacağın zamanaşımına uğramış olması nedeniyle müvekkilinden talep edilemeyeceğinin gözetilmemesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle; dava konusu alacağın riskin gerçekleşmesinden sonra bankadan ödeme talebinde bulunulmasıyla muaccel hale gelecek olmasına (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/16685 Esas-2015/11819 Karar, 2018/3340 Esas-2020/711 Karar sayılı ilamları da bu yöndedir), alacağa yönelik talebin davalı banka tarafından ilk kez 10.12.2012 tarihi itibariyle reddedildiği gözetildiğinde her ne kadar mahkemece zamanaşımı süresinin 10.04.2013 tarihinden itibaren işlemeye belirtilmiş ise de ilk talebin bu tarih öncesinde yapıldığı anlaşılmakla 10.07.2019 tarihinde başlatılan takibin 10 yıllık zamanaşımı süresi dahilinde başlatılmış olmasına göre; davalı vekilinin sair istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

Ancak açılan dava 6102 Sayılı TTK'nun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulüne tabi olup mahkemece ilk etapta 14.12.2021 tarihli celsede ön inceleme yapılmak istenmiş ancak davalı vekilinin mazeret bildirmesi üzerine bir sonraki celse olan 01.03.2022 tarihli celsede ön inceleme duruşması yapılmış, bu celse yönünden davalı vekilince mazeret sunulmasına karşın davalı vekilinin mazereti reddedilmiş, ön inceleme yapılan celsede yargılamaya son verilerek karar verilmiş, tahkikat için ayrıca bir gün verilmemiştir.

Ne var ki davalı vekilince davanın dayanağı olan icra takibinde işlemiş faiz talebinde de bulunulduğu, davalı vekilince borca, faize ve tüm ferilere itiraz edildiği, bu haliyle işlemiş faiz talebi yönünden her halükarda tahkikat yapılması ve bilirkişi raporu alınması gerektiği gözetilmeksizin HMK'nun 320. maddesine aykırı olacak şekilde tahkikat için duruşma günü verilmeden ve davalının faize ilişkin itirazları değerlendirilmeden eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

Açıklanan bu durum karşısında davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nun 353/(1)-a-4-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

Başkan · e-imzalıdır. Üye · e-imzalıdır. Üye · e-imzalıdır. Katip · e-imzalıdır.