Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/755 K.2023/505

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı aleyhine Trabzon İcra Müdürlüğünün 2019/16500 Esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi yapıldığını, söz konusu takibin davalının haksız ve kötü niyetli itirazı uyarınca durduğunu, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; takip konusu faturaların müvekkiline teslim edilmediğini, bu faturalar karşılığında müvekkiline teslim edilen mal ve hizmetin bulunmadığını, söz konusu faturaların müvekkilinin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre. "Dosya içerisinde bulunan tüm kanıt ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde. Dava konusu uyuşmazlığın taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan fatura alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine karşı davalı tarafça yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesine ilişkin olup faturadan kaynaklanıyor olması nedeniyle çözümlenmesi gereken husus, dava konusu faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı ve bu faturalara dayalı olarak olarak herhangi bir alım satım işlemi yapılıp yapılmadığı noktasında toplanmaktadır.

Yukarıda bahsedilen husus teknik bilgiyi gerektirdiğinden mahkemece dosya alınında uzman mali müşavir bilirkişiye tevdii edilerek; dosyaya kazandırılan taraf ticari defter ve belgeleri incelenmek suretiyle dava konusu faturalardan kaynaklı olarak davacının davalıdan herhangi bir alacağının olup olmadığı, eğer alacağı var ise miktarı hususlarında rapor tanzim edilmesi istenilmiştir.

Bilirkişi tarafından düzenlenen 23/10/2020 havale tarihli raporda; davacının takibe konu olan faturaların 2019 yılı defter kayıtlarında yer almadığı ve icra takibinde belirtilen 10.122,20 TL alacak karşılığı faturaların defter kayıtlarında mevcut olmadığı, dolayısıyla davacının talep etmiş olduğu alacağı defter kayıtları ile ispat edemediği belirtilmiştir.

İşbu rapora karşı davacının itirazı üzerine itirazları karşılayacak şekilde bilirkişiden ek rapor alınmış olup, 26/04/2021 havale tarihli ek raporda, Davacının davalı hakkında başlattığı Trabzon İcra Müdürlüğünün 2019/16500 Esas dosyasındaki 09.05.2019 tarihli 10.050,00 TL Asıl alacak, 72,20 TL İşlemiş faiz olmak üzere toplam 10.122,20 TL alacak karşılığı faturaların defter kayıtlarında cari hesap kaydında 2 adedinin ver almış olduğu.

1 adet faturanın defter kayıtlarında ver almadığı, davacının müşterilerden tahsilatı ile ilgili defter kayıtlarındaki havuz olarak ver alan toplam miktarlı tahsilat kayıtlan ver almış olduğundan davacının kayıtlarının takıp konusu alacağa tevsik edemeyeceği. davacının defter kayıtlarının dava ve takip konusu alacağa dayanak teşkil etmeyeceği.

Davacının talep ettiği alacak kendi defter kayıtlan ile ispat edilemeyeceği, takdiri mahkemenize ait olmak üzere takip emrinin iptali gerekeceği sonucuna varıldığı bildirilmiştir. Davacı vekilinin ek rapora karşı itirazı üzerine ve yeni bir bilirkişiden yeni bir rapor alınması talebine üzerine mahkememiz dosyası yeni bir mali müşavir bilirkişiye tevdii edilerek aynı hususlarda yeni bir rapor tanzimi istenilmiştir.

Bilirkişi Yaşar Aktaş tarafından düzenlenen 04/08/2021 havale tarihli raporda; takibe konu, davacı ticari defterlerinde kayıtlı 2 (iki) adet faturanın (3.400,00 TL+5.000,00 TL) cari hesap belirtilmeden, havuz hesapta takip edildiği, aynı şekilde tahsilatların da cari hesap belirtilmeden ortak kullanılan havuz hesaptan mahsup edildiği,

(davacı şirketin bütün alacak ve tahsilatları tek hesapta takip edilmiş) bu haliyle davacı ticari defterleri üzerinden, hangi firmadan ne kadar alacaklı olduğunun, tespitinin yapılamayacağı, Davacının icra takibi ile talep ve iddia ettiği alacağın, ticari defterlerde havuz hesapta takip edilen faturalara dayalı olması nedeniyle, ilgili havuz hesaba toplu olarak kayıt edilen tahsilatların ayrımı yapılamadığından, talep konusu alacağın ticari defterlerdeki cari hesap (bakiye) karşılığına ulaşılamadığı, Davalı tarafa ait ticari defter ve belgeler ile dava konusu borcun ödendiğine dair belgelere dava dosyasında rastlanılmadığından,

davalı hakkında herhangi bir inceleme ve tespitin yapılamadığı bildirilmiştir.

Dosya kapsamında alınan her iki bilirkişi raporu uyarınca davacının dava konusu etmiş olduğu faturalara ilişkin olarak ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda bu faturaların defterlerinde kayıtlı olmadığı dolayısıyla takip konusu alacağın ticari defterlerdeki cari hesap karşılığına ulaşılamadığı anlaşılmakla birbirini teyit eden her iki bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli olup hükme esas alınmıştır. Yukarıda açıklanan gerekçelerle davacının davasını ispat edemediği kanaatine varılarak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur." şeklindeki gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hatalı hukuki değerlendirmelere istinaden davanın reddedildiğini, bilirkişi raporlarıyla müvekkilinin alacağının ortaya konulduğunu belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut olayda davacı vekilince 3 adet faturaya dayalı olarak davalı aleyhine ilamsız icra takibine başlanmış, söz konusu takibe itiraz doğrultusunda istinaf incelemesine konu bu dava açılmıştır.

Davacı vekilince alacağın ispatı babında tarafların ticari defterlerine de dayanılmıştır. Bu bağlamda mahkemece 15.09.2020 tarihli ön inceleme duruşması sırasında verilen 3 nolu ara kararda "Taraf vekillerine HMK'nun 222. maddesi gereğince ticari defterlerini sunmak veya bulunduğu yerleri bildirmek üzere 2 hafta kesin süre verilmesine, kesin mehlin hüküm ve sonuçlarının HMK'nun 94. maddesi gereğince ihtarına (ihtar edildi)" denilmek suretiyle taraflardan ticari defter ve belgelerinin ibrazı istenmiş, davalı yanca defter ve belgelerin ibraz edilmediğinden bahisle davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde araştırma yapılıp alınan bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulmuştur.

HMK'nun 222. maddesinde "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi *1* yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. (Ek cümle: 22.07.2020 - 7251 S.K./23. md) Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." hükmüne yer verilmiş olup aynı kanunun 94. maddesinde de "(1) Kanunun belirlediği süreler kesindir.

(2) (Değişik fıkra: 22.07.2020 - 7251 S.K./6. md) Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Bu takdirde hâkim, tayin ettiği kesin süreye konu olan işlemi hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklar ve süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını açıkça tutanağa geçirerek ihtar eder. Kesin olduğu belirtilmeyen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez.

(3) Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar." denilmiştir.

Anılan kanun hükümleri uyarınca mahkemece; ticari defterlerin ibrazı için verilen kesin süreye ilişkin ara kararda kesin süreye konu işlemin yapılmaması halinde bunun hukuki sonuçlarının; somut olayda diğer tarafın usulüne uygun şekilde tutulan defter ve belgelerindeki kayıtların sahibi lehine delil teşkil edeceğinin açıkça belirtilip tutanağa geçirmek suretiyle ihtarı zorunludur. Bu durum karşısında ön inceleme duruşmasının 3 nolu ara kararının yukarıda açıklanan yasa hükümlerine uygun şekilde kesin süre ihtarını içermediği sonucuna varılmaktadır.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; yukarıda belirtilen kanun hükümlerine uygun şekilde davalı yana ticari defter ve belgelerinin ibrazı için kesin süre verilmesi, kesin süre zarfında davalı yanca ticari defterlerin ibrazı halinde tarafların defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması ve rapor alınması,

usule uygun kesin süreye rağmen davalı yanca ticari defter ve belgelerin ibraz edilmemesi halinde davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmak suretiyle hazırlanan bilirkişi raporuna göre (2 adet faturanın davacının defterlerine alacak olarak kayıt olunduğu gözetilerek) ve her halükarda davacının yemin deliline dayandığı gözetilerek (kayıtlı olmayan fatura yönünden) davacıya yemin delili de hatırlatılarak hasıl olacak sonuç uyarınca bir karar verilmesinden ibarettir.

Açıklanan bu durum karsısında davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nun 353/(1)-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Üye · ... · e-imzalıdır. · ... · Katip · ... · e-imzalıdır.