154 kV Ferizli OSB TM ile Sakarya 3 OSB TM arasındaki enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, ağırlıklı olarak organize sanayi bölgesi çevresindeki imarlı parselleri etkilemektedir. Tarım arazilerinden farklı olarak burada tartışmanın merkezinde ürün değil, yapılaşma ve işletme kaybı yer alır.
Sanayi Parselinde Hat Geçişi Ne Yaratır?
İmarlı bir parselde iletim hattı koridoru, taşınmazın kullanılabilir yapı alanını fiilen daraltır. Parselin yüzölçümü değişmese bile inşa edilebilir kısım azalabilir; yapı yerleşimi zorunlu olarak değiştirilebilir. Bu nedenle sanayi parsellerinde asıl kayıp, alınan alanın büyüklüğünden çok, kalan alanın nasıl kullanılabileceğinde ortaya çıkar.
Yapılaşma Hakkının Kısıtlanmasının Belgelenmesi
Değer kaybı iddiasının teknik karşılığı olması için parselin imar durumunun ve planlanan yapılaşmanın somut biçimde gösterilmesi gerekir. Dosyaya sunulması gereken başlıca belgeler:
- İmar durumu belgesi ve plan örneği
- Varsa onaylı mimari proje ve yapı ruhsatı başvurusu
- Parselin hat öncesi ve sonrası kullanılabilir alanını gösteren vaziyet planı
- Bölgedeki benzer nitelikli parsellere ilişkin gerçek satış verileri
İşletme, Yatırım ve Faaliyet Kaybı İddiası
Parselde faaliyet gösteren bir tesis varsa, hat çalışması üretimi geçici olarak aksatabilir veya genişleme planını fiilen ortadan kaldırabilir. Bu tür talepler, kamulaştırma bedelinden ayrı ve daha yüksek ispat standardına tabidir. Soyut kâr beklentisi yeterli olmaz; yatırıma ilişkin sözleşmeler, kredi ve teşvik başvuruları, sipariş ve üretim kayıtları gibi somut veriler aranır. Bu belgelerin çalışma başlamadan önceki döneme ait olması, nedensellik bağını kurmayı kolaylaştırır.
Kiracı ve Yapı Sahibi Ayrımı
Sanayi bölgelerinde parsel maliki ile üzerinde faaliyet gösteren şirket çoğu zaman farklıdır. Kamulaştırma bedelinin muhatabı malik olsa da, kullanım kaybından doğan talepler bakımından kiracının durumu ayrıca değerlendirilir. Kira sözleşmesindeki tazminat ve fesih hükümleri ile taşınma yükümlülüğünün kime ait olduğu, süreç başlamadan gözden geçirilmelidir.
Süreç Yönetimi İçin Notlar
- Tebliğ edilen evrakın tarihini ve içeriğini kayıt altına alın.
- Parselin mevcut yapılaşma durumunu ölçekli belgelerle tespit ettirin.
- Faaliyet kaybı iddianızı hat çalışması öncesine ait kayıtlarla destekleyin.
- Malik ve kiracı taleplerini ayrı dosyalarda yürütün.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Sanayi parsellerinde değer kaybı hesabı teknik veriye dayandığından, keşif ve rapor aşamalarına hazırlıklı girilmesi için hukuki ve teknik desteğin birlikte alınması yerinde olur.