Dicle Üniversitesi bünyesinde Yükseköğretim Kurulu ve Dünya Bankası Endüstriyel Eğitim Projesi kapsamındaki meslek yüksekokulları için düzenlenen Endüstriye Dayalı Öğretim Yönetmeliği, öğrencinin eğitiminin bir bölümünü işletmede geçirmesinin usulünü belirler. Bu model, öğrenciyi hem eğitim hem de çalışma hayatının kurallarıyla aynı anda karşı karşıya bıraktığı için karma bir hukuki zemin oluşturur.
Öğrenci mi, İşçi mi
İşyerinde eğitim gören öğrenci kural olarak iş sözleşmesinin tarafı değildir; ilişki eğitim amacına dayanır. Ancak öğrenciye fiilen üretim işi yaptırılması, mesai düzenine tabi tutulması ve ücret ödenmesi halinde ilişkinin niteliği tartışmalı hale gelir. Bu tartışma, kıdem ve fazla çalışma taleplerinden iş kazası sorumluluğuna kadar geniş bir alanı etkiler.
Üç Taraflı Yapının Kurulması
- Üniversite, işletme ve öğrenci arasındaki protokolün yazılı olması ve eğitim programını içermesi.
- Devam takibinin kim tarafından, hangi belgeyle yapılacağının belirlenmesi.
- Öğrencinin sigortalılığına ilişkin bildirimin eğitimin başladığı tarihte yapılması.
- Eğitim süresince uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin belgelendirilmesi.
İş Kazası Halinde Kritik Nokta
İşyerinde eğitim sırasında meydana gelen olaylarda ilk belirlenmesi gereken; kazanın eğitim programı kapsamındaki bir faaliyet sırasında mı gerçekleştiğidir. Kaza tutanağı, olay yeri fotoğrafları ve öğrenciye verilen talimatlar bu tespitin temel dayanağıdır. İşletmenin gözetim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ile üniversitenin denetim sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir; sorumluluğun paylaşılması mümkündür.
Öğrenci ve İşletme İçin Kontrol Listesi
- Protokolün bir örneğini öğrenci de saklamalıdır; yalnızca okulda kalan nüsha yeterli değildir.
- Çalışma saatleri ve verilen görevler günlük olarak kaydedilmelidir.
- Sigorta bildiriminin yapıldığı, hizmet dökümünden dönemsel olarak kontrol edilmelidir.
- Sağlık sorunu veya kaza halinde derhal yazılı bildirim yapılmalı, sözlü bilgilendirmeyle yetinilmemelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; işyeri eğitiminden doğan uyuşmazlıklarda sonuç, protokolün içeriğine ve fiili çalışma düzenine göre belirlenir. Kaza veya alacak iddiası bulunan tarafların, delillerin tazeliği bakımından erken hukuki değerlendirme alması yerinde olur.