Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu Uygulama Yönetmeliği, deniz taşımacılığında güvenlik tehditlerine karşı gemiler ve liman tesisleri için ortak bir güvenlik standardı kurar. Düzenlemenin işletmeler açısından anlamı nettir: uygunluk belgesi olmayan bir tesis ya da gemi, ticari faaliyetini fiilen sürdüremez hâle gelebilir.
Güvenlik Planı Belgeden İbaret Değildir
Liman tesisi güvenlik planı ve gemi güvenlik planı, risk değerlendirmesine dayalı olarak hazırlanır. Uygulamada sık görülen hata, planın hazır bir şablon üzerinden oluşturulması ve tesisin gerçek yerleşimiyle örtüşmemesidir. Denetimde plandaki erişim kontrol noktası ile sahadaki durumun uyuşmaması, planın hiç yapılmamış olmasıyla benzer sonuç doğurabilir. Plan; giriş kontrolü, yasak alanlar, yük ve kumanya denetimi ile haberleşme akışını sahaya birebir uyacak şekilde tarif etmelidir.
Sorumlu Personel ve Eğitim
- Liman tesisi güvenlik görevlisinin atanması ve yetkilerinin yazılı belirlenmesi
- Gemi güvenlik zabitinin görev tanımı ve şirket güvenlik sorumlusuyla iletişim hattı
- Personelin güvenlik farkındalık eğitimlerinin kayıt altına alınması
- Tatbikat ve alıştırmaların öngörülen düzenlilikte yapılması ve tutanaklanması
Eğitim ve tatbikat kayıtlarının tutulmaması, denetimde en çok uygunsuzluk bulgusu üretilen alandır.
Güvenlik Seviyesi Değişiminde Yükümlülük
Güvenlik seviyesinin yükseltildiği bildirildiğinde, tesis ve geminin ilave tedbirleri gecikmeksizin uygulaması gerekir. Bu geçişin nasıl yönetileceği planda önceden tanımlanmamışsa, kriz anında karar gecikmesi yaşanır. Seviye değişimine ilişkin bildirim ve alınan aksiyonların zaman damgalı biçimde kaydedilmesi, sonradan yapılacak sorumluluk değerlendirmesinde belirleyici olur.
Uygunsuzluk Tespiti ve İdari Yaptırım
Denetim sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar, giderilme süresi verilerek bildirilebileceği gibi ağır hâllerde belgenin askıya alınmasına veya iptaline yol açabilir. İşletmenin bu aşamada yapması gerekenler:
- Tespit tutanağını imzalarken varsa görüşünüzü şerh olarak yazın.
- Verilen süre içinde düzeltici faaliyeti tamamlayın ve kanıtını yazılı olarak sunun.
- İdari yaptırım kararına karşı öngörülen başvuru yolunu ve süresini kararın üzerinden teyit edin.
- Faaliyet durması söz konusuysa yürütmenin durdurulması talebini ayrıca gerekçelendirin.
Ticari Sözleşmelere Yansıması
Uygunluk belgesinin askıya alınması, taşıma ve terminal hizmet sözleşmelerinde gecikme ve ifa engeli tartışmalarını beraberinde getirir. Sözleşmelerde bu riskin kimin üzerinde kalacağının önceden düzenlenmesi, sonraki uyuşmazlıkların büyük bölümünü ortadan kaldırır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; deniz güvenliği denetimleri teknik tespitlere dayandığından, uygunsuzluk bildirimi ya da yaptırım kararıyla karşılaşan işletmelerin süre geçirmeden hukuki ve teknik destek alması önerilir.