11223 kayıt numarasıyla yer alan İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2007/1), belirli eşyanın ithalinde miktar sınırı uygulanması veya indirimli vergiyle sınırlı miktarda ithalata izin verilmesi hâlinde izlenecek idari usulü belirler. İthalatçı açısından burada kaybedilen bir gün, çoğu zaman geri alınamayan bir tahsis hakkı anlamına gelir.
Kota ile Tarife Kontenjanı Aynı Şey Değildir
Kota, belirli bir dönemde ithal edilebilecek eşya miktarına konulan üst sınırdır. Tarife kontenjanı ise ithalatı yasaklamaz; belirlenen miktara kadar yapılan ithalatta daha düşük vergi oranı uygulanmasını sağlar. İki kavram karıştırıldığında, başvurunun içeriği ve gümrük aşamasındaki beyan da hatalı kurulur.
Başvuru Dosyasında Aranan Unsurlar
- Başvuru sahibinin ithalatçı niteliğini gösteren kayıtlar
- Eşyanın tarife pozisyonunun doğru ve tereddütsüz belirlenmesi
- Talep edilen miktarın ve dayanağının açıklanması
- Varsa üretim kapasitesi, geçmiş dönem ithalat performansı gibi tahsis ölçütlerine ilişkin belgeler
- Başvuru dönemine ilişkin ilanın takip edilmiş olması
Tahsis Yönteminin Sonucu Belirleyen Etkisi
Dağıtım kimi zaman geçmiş performansa, kimi zaman talep sırasına veya oransal paylaştırmaya göre yapılır. Yöntem farkı, aynı belgeyle yapılan başvurunun bir dönem kabul edilip diğer dönem reddedilmesine yol açabilir. Bu nedenle dosya, ilgili dönemde açıklanan yönteme göre kurgulanmalıdır.
Belgenin Kullanımı ve Süre Riski
- Verilen belgenin geçerlilik süresi içinde fiilen ithalatı tamamlayın; süre bitimi hakkın düşmesi sonucunu doğurur.
- Belgede yazılı miktar, eşya tanımı ve tarife pozisyonu ile gümrük beyannamesinin birebir uyumunu kontrol edin.
- Revize veya süre uzatımı gerekiyorsa talebi süre dolmadan önce yapın.
- Kullanılmayan miktarların bildirimi öngörülmüşse, bu yükümlülüğü ihmal etmeyin.
Ret veya Eksik Tahsis Hâlinde Ne Yapılır?
Başvurunun reddi ya da talepten az tahsis yapılması idari bir işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilebilir. Burada belirleyici olan, ret gerekçesinin bilinmesi ve dava süresinin kararın tebliğinden itibaren işletilmesidir. Yazışmayla sonuç almaya çalışırken sürenin dolması, uygulamada en sık görülen hak kaybıdır. Ayrıca gümrük aşamasında eşyanın belgesiz veya belge kapsamı dışında beyan edilmesi, ayrı bir idari yaptırım riski doğurur.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; yürürlükteki dönem tebliği ve eşyanın tarifesi sonucu değiştirdiğinden, işlem öncesinde güncel mevzuatın kontrol edilmesi gerekir.