Aydın ilinde bulunan bazı yerlerde arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri yapılmasına ilişkin karar, özellikle çok paydaşlı ve mirasla intikal etmiş taşınmazlar bakımından özel sorunlar doğurur. Bölgedeki zeytinlik, bağ ve sulu tarım arazilerinde parsellerin uzun yıllar fiilen bölüşülerek kullanılmış olması, kayıt ile fiili durumun ayrışmasına yol açar. Toplulaştırma bu ayrışmayı gün yüzüne çıkarır.
Tapu Kaydı ile Fiili Kullanım Çelişkisi
Toplulaştırmada kural olarak tapu kaydı esas alınır. Ancak paydaşlar arasında fiilen yapılmış bir taksim varsa, yeni parsel tahsisinde bu fiili durumun dikkate alınması talep edilebilir. Bu talebin kabul edilebilmesi, kullanımın uzun süredir ve çekişmesiz biçimde sürdürüldüğünün ortaya konmasına bağlıdır. Sözlü beyan tek başına yeterli olmaz; belge ile desteklenmesi gerekir.
Fiili Kullanımı Destekleyen Deliller
- Tarımsal destekleme başvurularında beyan edilen parsel kayıtları
- Sulama birliği veya kooperatif üyelik ve ödeme kayıtları
- Ürün satışına ilişkin müstahsil makbuzları
- Tarihli hava fotoğrafları ve uydu görüntüleri
- Komşu parsel maliklerinin beyanları ve muhtarlık kayıtları
Ağaç ve Tesisler Ayrıca Değerlendirilir
Zeytin ağacı, bağ, sera, kuyu ve sabit sulama tesisi gibi unsurlar toprağın değerinden bağımsız olarak dikkate alınmalıdır. Yeni tahsis yapılırken bu unsurların bulunduğu alanın malike verilmemesi halinde, karşılığının değerlendirilmesi talep edilir. Bu nedenle süreç başlarken parseldeki ağaç sayısı, yaşı ve tesislerin durumu tarihli fotoğraflarla kayıt altına alınmalıdır. Sonradan yapılan tespitler, önceki duruma ilişkin ispat gücü taşımaz.
Mirasçılar Arasında Koordinasyon Sorunu
Paylı mülkiyette yapılan itirazın tüm paydaşları etkileyebilmesi ve bazı paydaşların sürece hiç katılmaması, sık rastlanan bir tıkanma nedenidir. İntikal işlemi yapılmamış taşınmazlarda ise kayıt hâlâ murise ait göründüğünden, bildirimler mirasçılara ulaşmayabilir. Bu durumda öncelikle veraset işlemlerinin tamamlanması, sürecin takibi bakımından pratik bir zorunluluktur.
Paydaşlar İçin Hazırlık Listesi
- Veraset ilamı ve intikal durumunu güncelleyin.
- Parselin mevcut halini tarihli görüntülerle belgeleyin.
- Fiili taksimi gösteren tüm kayıtları tek dosyada toplayın.
- Paydaşlar arasında itirazı kimin yürüteceğini yazılı olarak belirleyin.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Çok paydaşlı taşınmazlarda sonuç, kayıt ve fiili durum arasındaki ilişkiye göre şekillendiğinden, askı ilanı süreleri işlemeye başlamadan önce dosya bazında hukuki değerlendirme yapılması önerilir.