1166 sayılı Karar, 380 kV Bandırma DGKÇS-Gemlik Enerji İletim Hattı projesine ait haritanın, hattın 377-381 numaralı direkleri arasında varyant yapılması zorunluluğu doğması nedeniyle değiştirilmesine ilişkindir. Bu tür bir güzergâh değişikliği teknik görünse de, altında kalan her parsel bakımından somut mülkiyet sonuçları doğurur.
Güzergâh Değişikliği Kimin Taşınmazını Etkiler
Varyant kararı iki farklı malik grubunu ilgilendirir. Birincisi, yeni güzergâh nedeniyle ilk defa hat altında kalan taşınmaz sahipleridir. İkincisi ise eski güzergâhta yer alıp değişiklik sonucu kapsam dışına çıkan maliklerdir. Her iki grubun hukuki durumu ve talep edebilecekleri farklıdır; bu ayrımın en başta yapılması gerekir.
İrtifak Kamulaştırmasında Bedel Nasıl Oluşur
Enerji iletim hatlarında çoğunlukla mülkiyetin tamamı değil, taşınmaz üzerinde bir irtifak hakkı kurulur. Bedel, taşınmazın tamamının değeri üzerinden değil, hattın yol açtığı kullanım kısıtının oranı üzerinden hesaplanır. Uygulamada tartışma yaratan başlıklar şunlardır:
- Kısıt oranının salınım genişliği ve güvenlik mesafesi dikkate alınarak doğru belirlenip belirlenmediği
- Direk yerlerinin ayrıca mülkiyet kamulaştırmasına konu olup olmadığı
- Hat altında kalan ağaç, sera, sulama tesisi gibi unsurların değerinin ayrıca karşılanması
- Parselin bölünmesi nedeniyle geri kalan kısımda oluşan değer kaybı
Eski Güzergâhtaki Maliklerin Durumu
Varyant nedeniyle taşınmazı artık hat altında kalmayan malik bakımından, daha önce kurulmuş bir irtifak varsa bunun tapu kaydından terkini gündeme gelir. Kayıt kendiliğinden temizlenmediğinden, şerh yıllarca kayıtta kalabilir ve satış ya da kredi aşamasında sorun çıkarabilir. Ayrıca daha önce fiilen kullanım kısıtı yaşanmış ve bu dönem için bir karşılık ödenmemişse, geçmişe dönük taleplerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Ölçüm ve Belge Hazırlığı
Bu dosyalarda sonucu belirleyen şey, çoğu zaman keşif ve bilirkişi aşamasına hangi belgelerle girildiğidir. Güncel tapu kaydı, kadastro paftası, varsa tarımsal üretim kayıtları, hattın parsel üzerinden geçtiği bandın ölçüsü ve taşınmazın değişiklik öncesi hali bir arada sunulduğunda, teknik raporun eksik veriye dayanma ihtimali azalır. İtirazların rapor sonrası değil, keşif öncesinde dosyaya girmesi de aynı ölçüde önemlidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Parselinizin varyanttan nasıl etkilendiği haritaya ve zemine göre değiştiğinden, kendi durumunuz için teknik ve hukuki değerlendirmenin birlikte yapılması yararlı olacaktır.