Ceza yargılamasında müdafi bazen sanığın kendi seçtiği avukattır, bazen de kanun gereği baro tarafından görevlendirilir. İkinci halde ücret Devletçe karşılanır ve 12770 sayılı kayıtta yer alan yıllık tarife gibi metinlere göre hesaplanır. Bu rehber, ödeme usulünden çok, bu ücretin yargılama sonunda kimin üzerinde kaldığı sorusuna odaklanır.
Zorunlu Görevlendirme Hangi Hallerde Doğar
Görevlendirme, tarafın tercihine bırakılmayan durumlarda gündeme gelir. Şüpheli veya sanığın kendisini savunamayacak durumda olması, çocuk olması ya da isnat edilen suçun ağırlığı nedeniyle müdafi bulundurulmasının zorunlu olduğu haller bunların başlıcalarıdır. Mağdur ve katılan bakımından da benzer şekilde vekil görevlendirilebilen durumlar vardır.
Ücretin Yargılama Gideri Sayılıp Sayılmaması
Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca, zorunlu görevlendirme kapsamında Devletçe ödenen müdafi ücreti kural olarak hükümlüye yargılama gideri olarak yükletilmez. Bu, savunma hakkının maddi imkânla sınırlanmaması düşüncesine dayanır. Buna karşılık sanığın kendi vekâlet ilişkisiyle tuttuğu avukatın ücreti bambaşka bir hukuki ilişkiden doğar ve ayrı değerlendirilir.
Karıştırılmaması gereken üç kalem
- Devletçe ödenen zorunlu müdafi ücreti
- Sanığın kendi avukatıyla yaptığı ücret sözleşmesinden doğan alacak
- Katılan lehine hükmedilen vekâlet ücreti
Hüküm Fıkrasında Yapılan Hataların Sonucu
Uygulamada, gider kalemlerinin hüküm fıkrasında ayrıştırılmaması nedeniyle itiraz konusu doğabilmektedir. Sanığa yükletilen gider toplamı içinde zorunlu müdafi ücretinin de yer alıp almadığı çoğu zaman ancak müzekkere ve ödeme belgeleri incelendiğinde anlaşılır. Bu nedenle hüküm sonrası ilk yapılması gereken, gider dökümünün dosyadan istenmesidir.
İtiraz Ederken İzlenecek Adımlar
- Hükmün gider kısmına ilişkin kalemleri tek tek listeleyin.
- Baro görevlendirme yazısı ve ödeme belgesini dosyadan temin edin.
- İtirazınızı, ödeme tutarına değil kalemin niteliğine yönelterek somutlaştırın.
- Kanun yoluna başvuru süresini hükmün tefhim ya da tebliğ tarihine göre hesaplayın.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Dosyanızdaki gider hesabının doğruluğu, hükmün içeriğine ve yapılan görevlendirmelere göre değişeceğinden, itiraz öncesinde dosya incelemesi yapılmasında yarar vardır.