Eskişehir ilinde kurulacak Kartal Rüzgar Enerji Santrali için bazı taşınmazların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 1281 sayılı Karar, ilgili parsellerin maliklerini doğrudan etkileyen bir idari işlemdir. Acele kamulaştırmada süreç, olağan kamulaştırmadan farklı bir hızda ilerler: idare, bedel tartışması tamamlanmadan taşınmaza el koyabilir. Bu nedenle malik açısından belirleyici olan, kararın kendisine tebliğ edildiği veya öğrenildiği andan itibaren atılan ilk adımlardır.
Acele Kamulaştırma Olağan Süreçten Nasıl Ayrılır
Olağan kamulaştırmada idare önce satın alma usulünü dener, uzlaşma sağlanmazsa bedel tespiti ve tescil için mahkemeye gider. Acele usulde ise mahkemeden alınan kıymet takdiri ve tespit sonrası idare taşınmazı fiilen kullanmaya başlayabilir; bedelin nihai olarak belirlenmesi ayrı bir yargısal aşamada sürer. Malik, taşınmazı elinden çıkmış olsa bile bedele ilişkin taleplerini ve kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğuna dair itirazlarını ayrı ayrı takip etmek durumundadır.
Rüzgar Santrali Projelerinde Taşınmazın Hangi Kısmı Etkilenir
Enerji santrali yatırımlarında kamulaştırma her zaman parselin bütününü kapsamaz. Türbin oturma alanı, şantiye yolu, trafo sahası veya enerji nakil hattı güzergâhı için yalnızca belirli bir kısım kamulaştırılabilir ya da irtifak hakkı kurulabilir. Malik açısından kritik soru şudur: geri kalan kısım eskisi gibi kullanılabilir mi? Yol geçişi nedeniyle parselin ikiye bölünmesi, tarımsal kullanımın zorlaşması veya kalan alanın ekonomik değerini yitirmesi, bedel talebinde ayrıca ileri sürülmesi gereken hususlardır.
Bedel Tespiti Aşamasında Malikin Etkili Olabileceği Noktalar
Bedel, taşınmazın niteliği, konumu, verim durumu ve emsal alım satım verileri esas alınarak bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Malikin kendi kayıtlarını dosyaya sunması sonucu etkileyebilir: arazinin sulu mu susuz mu olduğu, üzerindeki ağaç ve tesisler, son yıllardaki ürün gelirleri, bölgedeki güncel satış örnekleri. Keşif aşamasına katılmak ve bilirkişi raporuna karşı süresi içinde ayrıntılı beyanda bulunmak, sonradan telafisi güç olan eksikliklerin önüne geçer.
Kaçırılmaması Gereken Takvim
- Tebligat zarfının üzerindeki tarihi kayda geçirin; bütün süreler bu tarihe bağlanır.
- Tapu kaydını, çaplı krokiyi ve varsa ecrimisil veya kira ilişkisini gösteren belgeleri toplayın.
- Kamulaştırılan kısmın sınırlarını yerinde tespit ettirin; fiilen kullanılan alanla karar kapsamının örtüşüp örtüşmediğini kontrol edin.
- Bedel dosyası ile işlemin iptaline yönelik başvuruyu ayrı ayrı planlayın; birinin sonucu diğerini kendiliğinden çözmez.
Uygulamada Sık Rastlanan Hatalar
- Bankaya yatırılan bedeli itirazsız çekmenin sonuçlarını değerlendirmemek.
- Kalan parseldeki değer kaybını hiç gündeme getirmemek.
- Mirasçılar arasında tebligatın yalnızca bir kişiye ulaşmasını yeterli sanmak.
- Yer teslimi sırasında zarar gören ürün ve tesisleri tutanağa geçirmemek.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Parselinizin durumu, tebligat tarihi ve projenin kapsamı dosyanıza özgü sonuçlar doğurabileceğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte bir avukatla değerlendirme yapmanız yerinde olur.