Yapı malzemeleri mevzuatı kapsamında bir kuruluşun onaylanmış kuruluş olarak görevlendirilmesine dair tebliğler, o kuruluşun hangi ürün grupları ve hangi uygunluk değerlendirme sistemleri bakımından belgelendirme yapabileceğini belirler. TEBAR Test Belgelendirme Araştırma ve Geliştirme Ticaret A.Ş.'nin görevlendirilmesine ilişkin düzenleme de bu nitelikte olup, doğrudan üreticinin belgelendirme tercihlerini etkiler.
Görevlendirme Kapsamı Neden Kritiktir
Onaylanmış kuruluşun yetkisi sınırsız değildir; görevlendirme metninde sayılan ürün ve sistemlerle sınırlıdır. Üretici, kapsam dışı bir ürün için bu kuruluştan belge almışsa, elindeki belge biçimsel olarak var olsa da uygunluk beyanının dayanağını oluşturmaz. Bu durum, piyasa gözetimi denetiminde ürünün uygunsuz sayılmasına ve satışın durdurulmasına kadar gidebilir.
Üreticinin Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Ürünün performansını gösteren deney raporları ve bunların hangi laboratuvarda yapıldığı
- Fabrika üretim kontrol sisteminin yazılı prosedürleri ve iç denetim kayıtları
- Onaylanmış kuruluşun düzenlediği belgenin kapsamı ve geçerlilik durumu
- Performans beyanı ile teknik dosyanın birbiriyle tutarlılığı
Bu kayıtların üretim tarihiyle eşleştirilebilir biçimde arşivlenmesi, sonradan çıkacak ayıplı ürün veya idari yaptırım tartışmasında en güçlü savunma aracıdır.
Denetim ve Yaptırım Zinciri
Piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda ürünün uygunsuz bulunması halinde idare; düzeltici faaliyet isteme, piyasaya arzı durdurma, toplatma ve idari para cezası gibi kademeli tedbirlere başvurabilir. Uygulamada üretici, düzeltici faaliyet için verilen süreyi teknik bir mesele sayarak hukuki takvimden ayrı yürütmekte; süre geçtiğinde ise doğrudan ağır tedbirle karşılaşmaktadır. Düzeltici faaliyet yazısı, aynı zamanda bir idari işlemdir ve itiraz takvimini başlatır.
İnşaat Sözleşmesine Yansıyan Özel Hukuk Riski
Uygunsuz malzeme yalnızca idari sorumluluk doğurmaz. Yüklenici ile iş sahibi arasındaki sözleşmede malzemenin belgeli olması taahhüt edilmişse, belgenin kapsam dışı çıkması ayıplı ifa ve tazminat tartışmasına dönüşür. Yapı denetim sürecinde reddedilen malzeme nedeniyle oluşan gecikme, cezai şart maddelerini de işletebilir.
Sözleşme aşamasında alınacak önlemler
- Teslim edilecek malzemenin belgelendirme sistemini sözleşmede açıkça yazın.
- Belgenin kapsamını ve geçerlilik süresini teslim şartına bağlayın.
- Belge kapsamının daralması halinde tedarikçinin bildirim yükümlülüğünü kararlaştırın.
Görevlendirmenin Sona Ermesi Halinde Belgelerin Durumu
Bir kuruluşun görevlendirmesi kaldırıldığında, daha önce düzenlenmiş belgelerin akıbeti idarenin geçiş düzenlemesine göre belirlenir. Üreticinin bu durumu kendiliğinden takip etmesi, gerekirse belgeyi başka bir onaylanmış kuruluşa devrettirmesi veya yenilemesi gerekir; aksi halde geçerliliğini yitirmiş bir belgeye dayanarak piyasaya arz devam etmiş sayılır.
Metin genel bilgilendirme amacı taşır; belgelendirme kapsamı ve yürürlükteki teknik düzenlemeler değişebildiğinden, somut ürün grubunuz için güncel mevzuat ve kurum duyuruları esas alınmalı, gerektiğinde teknik ve hukuki destek birlikte alınmalıdır.