Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kimya Mühendisleri Odası Bilirkişilik Yönetmeliği, oda üyelerinin bilirkişilik faaliyetine ilişkin mesleki çerçeveyi belirler. Bu metni okurken, oda düzenlemesi ile yargıda görevlendirmeyi belirleyen genel bilirkişilik rejiminin ayrı düzlemler olduğu akılda tutulmalıdır.
İki ayrı yeterlilik zinciri
Oda, üyesinin mesleki yetkinliğini ve meslek etiğine uygunluğunu denetler; mahkemede görevlendirilecek bilirkişilerin listeye alınması ise 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu çerçevesinde oluşturulan bilirkişilik bölge kurulları eliyle yürür. Oda kaydı tek başına yargıda görevlendirilme hakkı vermez; buna karşılık odanın mesleki denetimi, uzmanlık iddiasının dayanağını güçlendirir.
Uzmanlık alanının dışına çıkma sorunu
Bilirkişi, yalnızca özel ve teknik bilgi gerektiren konularda görüş bildirir; hukuki nitelendirme yapmak, kusur oranını hukuken belirlemek ya da davanın sonucunu yazmak bilirkişinin işi değildir. Raporun bu sınırı aştığı hallerde itiraz, teknik verinin doğruluğundan önce yetki sınırına dayandırılmalıdır.
Rapora itirazda etkili yöntem
- Raporun dayandığı numune, ölçüm ve analiz yönteminin kaynağını sorgulamak
- İncelenen belge listesi ile dosyadaki delil listesi arasındaki farkı göstermek
- Varsayıma dayanan kabullerin hangi verilerle desteklendiğini sormak
- Hesaplamada kullanılan katsayı ve birimlerin tutarlılığını denetlemek
- Ek rapor veya yeni heyetten rapor taleplerini gerekçelendirmek
Süre ve usul disiplini
Hukuk yargılamasında bilirkişi raporuna itiraz için tanınan süre sınırlıdır ve süresinde ileri sürülmeyen teknik itirazın sonraki aşamalarda dinlenmesi güçleşir. Rapor tebliğ edildiği anda uzman desteğiyle teknik okuma yapılması, dosyanın kaderini belirleyen hazırlıktır.
Bilirkişinin sorumluluğu
Gerçeğe aykırı ya da özensiz düzenlenen rapor; disiplin sorumluluğu, tazminat sorumluluğu ve koşulları oluştuğunda ceza sorumluluğu doğurabilir. Bu nedenle görevlendirmeyi kabul ederken uzmanlık alanına uygunluk ve tarafsızlık ilişkisi baştan değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme sunar; elinizdeki rapora yönelik itirazın içeriği ve süresi dosya kapsamına göre belirlenmelidir.