Araçlar ve Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı Teknik Üniteleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmelikleri ve Teknik Düzenlemelerin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: SGM-2010/1), araç ve araç parçalarının teknik düzenlemelere uygunluğunun nasıl belgeleneceğini ve tip onayı süreçlerinin nasıl yürütüleceğini düzenler. Uygulamada bu metin, hem üretici ve ithalatçının hem de aracını tescil ettirmeye çalışan kullanıcının karşısına çıkar.
Tip Onayı, Uygunluk Belgesi ve Tescil Zinciri
Bir aracın trafiğe tescil edilebilmesi, üretim veya ithalat aşamasında geçerli bir tip onayına ve buna dayanan uygunluk belgesine bağlıdır. Zincirin herhangi bir halkasındaki eksiklik, aracı satın alan kişinin tescil aşamasında tıkanmasına yol açar. Bu nedenle satış öncesinde belgenin varlığının ve araç şasi numarasıyla eşleşmesinin doğrulanması, alıcı bakımından en etkili koruma yöntemidir.
Onay Türleri Arasındaki Farklar
- Seri üretim araçlar için verilen tip onayı, tipin tümünü kapsar
- Küçük seri ve münferit araç onayları farklı belge ve inceleme gerektirir
- Aksam ve ayrı teknik üniteler için ayrı onay düzeni bulunur
- Onaylanan tipte yapılan değişikliklerin bildirilmesi zorunludur
Tadilat ve Sonradan Yapılan Değişiklikler
Araç üzerinde yapılan tadilatlar, aracın onaylı tipe uygunluğunu etkileyebilir. Motor, şasi, kabin ya da gövde değişikliği gibi işlemlerde yetkili teknik servis raporu ve gerekli izinler alınmadan yapılan müdahaleler, sonraki muayenede uygunsuzluk olarak kaydedilir ve tescil kaydında sorun doğurur. İkinci el alımlarında aracın geçmişindeki tadilatların kayıtlı olup olmadığının kontrolü, sonradan ortaya çıkan ayıp tartışmalarını önler.
Uygunsuzluk Tespiti ve Sorumluluk Dağılımı
Piyasaya arz edilmiş araç veya aksamda teknik düzenlemeye aykırılık tespit edilirse, ürünün düzeltilmesi, geri çağrılması veya piyasadan çekilmesi ile idari yaptırım gündeme gelebilir. Üretici, ithalatçı ve dağıtıcının sorumlulukları aynı ağırlıkta değildir; izlenebilirlik kayıtlarının tutulması dağıtıcı açısından belirleyici olur. Geri çağırma kampanyalarında tüketiciye yapılan bildirimin usulü ve kaydı da ayrıca önem taşır.
Belge Kontrolü İçin Kısa Liste
- Uygunluk belgesindeki tip, varyant ve versiyon bilgisini araçla karşılaştırın.
- Tadilat işlemlerinde rapor ve izin belgelerini araç dosyasında saklayın.
- İthalat öncesinde ürünün onay kapsamına girip girmediğini teyit edin.
- Geri çağırma bildirimlerine verilen cevapların tarihini kayıt altına alın.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Araç sınıfı, onay türü ve tadilatın niteliği sonucu değiştirdiğinden, tescil reddi veya uygunsuzluk tespiti gibi somut bir sorunda dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.