Vakıf yükseköğretim kurumlarının ana yönetmeliği, üniversitenin kuruluş amacını, organlarını ve karar mekanizmalarını tek metinde toplar. Devlet üniversitelerinden ayrılan yön, mali ve idari kararların önemli bölümünün mütevelli heyet elinde olmasıdır. Uygulamadaki tartışmaların çoğu da bu yetkinin sınırından doğar.
Ana Yönetmelik Neyi Belirler?
Metin; organların oluşumunu, görev sürelerini, akademik birimlerin kuruluşunu ve mali işleyişin genel esaslarını düzenler. Akademik değerlendirme ölçütleri, öğrenci işleri ve sınav esasları ise ayrı yönergelerle somutlaşır. Bir uyuşmazlıkta önce hangi metnin uygulanacağının belirlenmesi gerekir; ana yönetmeliğe dayanılarak yürütülen bir işlemin dayanağı aslında yönerge ise, gerekçe eksikliği başlı başına sakatlık nedeni olabilir.
Mütevelli Heyetin Yetki Alanı
Mütevelli heyet, üniversitenin en yüksek karar organı olarak bütçe, kadro ve genel politika kararlarını alır. Bununla birlikte akademik yeterliliğe ilişkin değerlendirmeler kural olarak akademik organların alanındadır. Yetkinin devredildiği hâllerde devrin kapsamı ve süresi kararda açıkça yer almalıdır; kapsamı belirsiz devirlere dayanan işlemler sonradan tartışmaya açık hâle gelir.
Akademik ve İdari Personelin Hukuki Konumu
Vakıf üniversitesinde çalışanlar iş sözleşmesiyle istihdam edilir. Bu nedenle sözleşmenin yenilenmemesi, ücret ve kıdem uyuşmazlıkları iş hukuku çerçevesinde değerlendirilir. Öte yandan akademik unvana ve atamaya ilişkin bazı işlemler yükseköğretim mevzuatına dayandığından, aynı olayda farklı hukuki rejimler devreye girebilir. Uygulamada en kritik nokta şudur:
- Sözleşmenin süresi, yenileme koşulu ve fesih usulü yazılı mı?
- Bildirim tebliğ tutanağıyla mı yapıldı, yoksa yalnızca elektronik posta ile mi?
- Fesih gerekçesi somut olarak gösterildi mi?
Öğrenci İşlemlerinde İtiraz Sırası
- İşlemi yapan birimi ve dayanağını tespit edin.
- Yönergede öngörülen kurum içi itirazı süresinde ve yazılı yapın.
- Ret kararının gerekçeli ve tebliğ edilmiş biçimini isteyin.
- Dava yoluna gidilecekse, tebliğ tarihinden itibaren işleyen süreyi takvime alın.
Sık Karşılaşılan Zayıflık
Kararların tutanağa geçirilmemesi veya gerekçesiz alınması, kurum açısından savunulabilirliği azaltır; ilgili kişi açısından ise itirazın konusunu belirsizleştirir. Her iki taraf için de yazılı ve gerekçeli karar en güçlü korumadır.
Metindeki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; üniversitelerin kendi yönetmelik ve yönergeleri farklılık gösterdiğinden, somut bir işlemde dosya üzerinden değerlendirme yapılması gerekir.