Vakıf yükseköğretim kurumlarında kurumsal karar mekanizması, devlet üniversitelerinden farklı bir dengeye oturur. Ana yönetmelik; mütevelli heyeti, rektörlük ve akademik organlar arasındaki yetki paylaşımını yazılı hale getirir ve bu paylaşımdaki boşluklar sonradan geçersizlik tartışmasına dönüşür.
Mütevelli Heyetinin Konumu
Vakıf üniversitelerinde en yüksek karar ve yürütme organı mütevelli heyetidir. Heyet; bütçe, kadro ve atama gibi konularda belirleyicidir. Ancak bu üstünlük sınırsız değildir: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili mevzuat, akademik konularda senato ve yönetim kurulunun yetkisini korur. Akademik yetkinlik gerektiren bir kararın idari organca alınması, işlemin yetki unsuru yönünden sakatlanmasına yol açar.
Kararın Geçerliliğini Etkileyen Noktalar
- Devredilemez nitelikteki yetkilerin başkanlığa veya rektörlüğe devredilmesi
- Toplantı çağrısının usulüne uygun yapılmaması
- Menfaat çatışması bulunan üyenin oylamaya katılması
- Kararın gerekçesiz kalması ve ilgililere tebliğ edilmemesi
Personel İlişkilerinde İkili Yapı
Vakıf üniversitesi çalışanları kural olarak iş sözleşmesiyle çalışır; buna karşılık akademik unvan ve atama süreçleri kamusal düzenlemelere tabidir. Bu ikili yapı, bir uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği sorusunu doğurur: sözleşmenin feshinden kaynaklanan talepler ile akademik atama işleminin iptali talebi farklı yollara ayrılabilir. Bu ayrım gözetilmeden açılan dava, esasa girilmeden reddedilebilir.
Dış Denetim Katmanı
Yükseköğretim Kurulu'nun gözetim ve denetim yetkisi, ana yönetmeliğin uygulanmasını da kapsar. Denetim sonucunda verilen uyarı ve düzeltme talepleri, kurum içi düzenlemelerin güncellenmesini gerektirebilir. Yönetmelik ile fiilî uygulama arasındaki fark, denetimde en çok not düşülen başlıktır.
Kurumsal Hafıza Önerisi
Karar defterinin düzenli tutulması, ekleriyle birlikte arşivlenmesi ve yetki devri belgelerinin tarih sırasıyla saklanması; yıllar sonra gündeme gelen bir uyuşmazlıkta savunmanın belkemiğini oluşturur.
Burada anlatılanlar genel çerçevedir; her vakıf üniversitesinin kendi ana yönetmeliği farklı hükümler içerdiğinden, karar almadan önce metnin hukukçu gözüyle okunması yararlı olur.