Elektrik Mühendisleri Odası tarafından yürütülen yüksek gerilim tesisleri işletme sorumluluğu düzenlemesi, bir tesisin elektriksel işletmesinin yetkili bir mühendisin sorumluluğunda yürütülmesini esas alır. Bu görev, kâğıt üzerinde imza atmaktan ibaret değildir; kaza halinde sorumluluğun kimde olduğu doğrudan bu belgelere bakılarak tartışılır.
İşletme Sorumlusu Ne Yapar?
İşletme sorumlusu, tesisin periyodik kontrolünü yapmak, bakım ve ölçüm sonuçlarını kayda geçirmek, tespit ettiği eksiklikleri tesis sahibine yazılı olarak bildirmek ve gerektiğinde tesisin enerjisinin kesilmesini talep etmekle görevlidir. Sözlü uyarı, uyuşmazlık çıktığında neredeyse hiçbir koruma sağlamaz.
Sözleşme ve Bildirim Zinciri
- Tesis sahibi ile mühendis arasında yazılı işletme sorumluluğu sözleşmesi kurulur.
- Sözleşme ilgili odaya bildirilir ve tescil edilir.
- Görev süresi boyunca kontrol tutanakları düzenli olarak tutulur.
- Sözleşmenin sona ermesi halinde durum yine yazılı olarak bildirilir.
Zincirin en zayıf halkası genellikle son adımdır: görevden ayrılan mühendisin ayrılışını usulünce bildirmemesi, sonraki dönemde meydana gelen bir olayda hâlâ sorumlu görünmesine yol açabilir.
Kaza Halinde Sorumluluğun Dağılımı
Yüksek gerilim tesislerinde meydana gelen elektrik kazalarında üç ayrı sorumluluk tartışması eş zamanlı yürüyebilir:
- Cezai sorumluluk: Yaralanma veya ölüm halinde taksirle işlenen suçlar bakımından soruşturma yürütülür.
- Hukuki sorumluluk: Zarar görenin maddi ve manevi tazminat talebi gündeme gelir.
- Mesleki ve idari sorumluluk: Oda disiplin süreci ile iş sağlığı ve güvenliği denetimi ayrıca işler.
Savunmayı Güçlendiren Belgeler
Bilirkişi incelemesinde en çok ağırlık verilen unsurlar; tarihli kontrol tutanakları, topraklama ve izolasyon ölçüm raporları, tesis sahibine yapılan yazılı uyarılar ve bunların tebliğ edildiğini gösteren kayıtlardır. Mühendisin uyarıda bulunduğunu ancak tesis sahibinin gereğini yapmadığını gösteren belge zinciri, sorumluluğun dağılımını esaslı biçimde etkiler.
Görev Alırken Dikkat Edilecek Noktalar
Yetki sınırının dışında kalan bir tesis için sorumluluk üstlenmek, sigorta ve mesleki koruma bakımından da risk yaratır. Tesisin gerilim seviyesi, kurulu gücü ve bulunduğu yer ile sahip olunan yetkinin uyumu, sözleşme imzalanmadan önce kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Devam eden bir soruşturma veya tazminat talebi varsa, tesise ait teknik dosya incelenmeden sonuç çıkarılmamalıdır.