Üniversite bünyesindeki uygulama ve araştırma merkezleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesinde kurulur ve görev alanları yönetmelikle belirlenir. Kadın ve aile sorunları alanında çalışan bir merkez, diğer araştırma merkezlerinden farklı bir hassasiyet taşır: topladığı verinin önemli bölümü, ilgili kişiler bakımından yüksek riskli bilgidir. Bu nedenle merkezin faaliyetlerinde yöntem kadar hukuki çerçevenin de kurulması gerekir.
Merkezin Görev Alanı ve Sınırı
Merkez; araştırma yapmak, eğitim ve seminer düzenlemek, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği geliştirmek gibi görevleri yönetmelikte sayılan çerçevede yürütür. Bu görev tanımının dışına çıkan faaliyetler, hem üniversitenin mali düzeni hem de merkezin kurumsal sorumluluğu bakımından sorun doğurur. Özellikle bireysel danışma hizmeti verilmesi hâlinde, verilen desteğin niteliği baştan açıkça tanımlanmalıdır.
Araştırma Verisinde Kişisel Verilerin Korunması
Aile içi ilişkilere, sağlığa ya da mağduriyet deneyimine ilişkin veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel bir dikkat gerektirir. Saha çalışmasında şu unsurlar önceden planlanmalıdır:
- Katılımcıya araştırmanın amacının ve veri kullanımının açıkça anlatılması
- Verinin mümkün olan en erken aşamada kimliksizleştirilmesi
- Ham kayıtların erişim yetkisi sınırlı ortamlarda tutulması
- Saklama süresi dolduğunda imha yönteminin önceden belirlenmesi
- Yayın aşamasında kişilerin tanınmasını engelleyecek düzenin kurulması
Danışma ile Hukuki Yardım Arasındaki Çizgi
Merkeze başvuran kişiye genel bilgilendirme yapılması ile bir hukuki uyuşmazlıkta temsil edilmesi birbirinden farklıdır. Vekillik ve hukuki danışmanlık faaliyeti kendi mevzuatına tabidir. Merkez tarafından yürütülecek doğru yaklaşım, ihtiyaç hâlinde kişiyi yetkili kurumlara ve baronun ilgili birimlerine yönlendirmektir. Ayrıca çalışma sırasında öğrenilen ve bildirim yükümlülüğü doğuran durumlarda izlenecek iç prosedürün önceden yazılı hâle getirilmesi gerekir.
İş Birliği Protokollerinde Dikkat Edilecekler
- Tarafların yükümlülüklerini ve veri paylaşımının kapsamını yazılı olarak belirleyin.
- Proje çıktılarının fikri haklarını ve yayın sırasını protokole ekleyin.
- Gönüllü ve öğrenci katılımcılar için görev tanımı ve gizlilik taahhüdü hazırlayın.
- Etik kurul onayının kapsamıyla sahadaki uygulamanın örtüşmesini sağlayın.
Buradaki başlıklar yol gösterici niteliktedir; merkezin kendi yönetmeliği, üniversitenin iç düzenlemeleri ve projenin özellikleri belirleyici olduğundan, uygulamaya geçmeden önce konunun ayrıca değerlendirilmesi yerinde olur.