1512 sayılı Noterlik Kanunu, noterlik işlemlerinin yapılış usulünü, noterlerin görev ve sorumluluklarını ve bu işlemlere karşı başvurulacak yolları düzenler. Bu rehber, uygulamada en çok tereddüt yaratan noktaya odaklanır: bir noter talebi reddettiğinde ya da işlemden zarar doğduğunda nereye, ne şekilde başvurulacağı.
Noterlik İşleminin Ayırt Edici Yönü
Noter önünde yapılan işlemler, düzenleme ve onaylama biçimlerine göre farklı ispat gücüne sahiptir. Düzenleme şeklinde yapılan işlemlerde noter beyanları bizzat tespit ederken, onaylamada imzanın kime ait olduğunun doğrulanması ön plandadır. Taşınmaz satış vaadi, evlat edinme, vakıf senedi gibi kanunun özel şekil aradığı işlemlerde bu ayrım doğrudan geçerlilik sorunudur; yanlış türde düzenlenen bir belge, yıllar sonra açılacak davada beklenen sonucu vermez.
Talep Reddedilirse Ne Yapılır
Noter, kanuna aykırı bulduğu bir işlemi yapmaktan kaçınabilir. Bu durumda ilgilinin yolu genel mahkemede dava açmak değil, noterliğin bağlı bulunduğu asliye hukuk mahkemesine şikâyet yoluna gitmektir. Şikâyet kısa süreli ve şekle bağlıdır; ret sebebinin yazılı olarak alınması, sonraki aşamanın en kritik belgesini oluşturur. Sözlü olarak geri çevrilen taleplerde ısrarla yazılı ret istenmesi tavsiye edilir.
İşlemden Doğan Zararlarda Sorumluluk
Noterlik hizmeti kamusal nitelik taşıdığından, işlemden doğan zararların tazmininde izlenecek usul genel haksız fiil davasından ayrılır. Husumetin kime yöneltileceği ve görevli mahkemenin doğru belirlenmesi dosyanın kaderini belirler; yanlış tarafa açılan dava, esas incelenmeden sonuçlanabilir ve bu arada zamanaşımı işlemeye devam eder. Kimlik tespitindeki özensizlik, vekâletnamenin kapsamı ve tercümanla yapılan işlemler bu tür uyuşmazlıkların sık görülen kaynaklarıdır.
Dosya Hazırlarken Kontrol Listesi
- İşlem tarih ve yevmiye numarasının bulunduğu belge örneği
- Kimlik tespitine esas alınan belgelerin niteliği
- Vekâletname söz konusu ise yetkinin kapsamı ve tarihi
- Zararın doğduğu ana ilişkin banka, tapu veya ticaret sicil kayıtları
Bu metin noterlik uygulamasına genel bir bakış sunar. İşlemin türü, tarihi ve elinizdeki belgelerin içeriği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut uyuşmazlığınızda profesyonel değerlendirme almanız isabetli olur.