Asansör kaynaklı zararlarda tazminat ve ceza sorumluluğu tek bir kişide toplanmaz; proje, montaj, bakım, periyodik kontrol ve bina yönetimi ayrı halkalar olarak değerlendirilir. Meslek odasının asansörlere ilişkin makina mühendisliği hizmetleri yönetmeliği, bu zincirin mühendislik hizmetine bakan yüzünü düzenler. Aşağıda, bir kaza sonrasında hangi belgelerin belirleyici olduğu anlatılmaktadır.
Zincirin Halkaları
- Proje ve montaj: Uygunluk değerlendirmesi ve montaj kayıtları.
- Bakım: Yazılı bakım sözleşmesi, bakım defteri ve müdahale kayıtları.
- Periyodik kontrol: Yetkili muayene kuruluşunca düzenlenen rapor ve etiket.
- Bina yönetimi: Bakımın ve kontrolün yaptırılması, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi.
Periyodik Kontrol Raporu Neden Belirleyicidir?
Asansörlerin belirli aralıklarla, yetkilendirilmiş muayene kuruluşlarınca kontrol edilmesi ve sonucun etiketle gösterilmesi yerleşik bir uygulamadır. Kontrol sonucunda güvensizlik tespit edilen ve kullanımına izin verilmeyen bir asansörün buna rağmen kullanılmaya devam etmesi, sonrasında meydana gelen olayda kusur değerlendirmesini kökten değiştirir. Bu nedenle kontrol raporunun bina yönetimine tebliğ edildiği tarih ve alınan aksiyonlar mutlaka kayıt altında tutulmalıdır.
Kat Mülkiyeti Boyutu
Asansör, ana gayrimenkulün ortak yerlerindendir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak yerlerin bakımı ve korunması kat maliklerinin ortak yükümlülüğüdür; yönetici ise kararların uygulanmasından sorumludur. Bakım bedelinin ödenmemesi nedeniyle sözleşmenin askıya alınması, sorumluluğu ortadan kaldırmaz; aksine yönetim bakımından ağırlaştırıcı bir unsur olarak değerlendirilebilir.
Kaza Sonrası İlk 48 Saatte Yapılması Gerekenler
- Asansörün kullanımının derhal durdurulması ve durumun tutanakla tespiti.
- Olay yerinin ve kumanda panosunun fotoğraf ve videoyla kayıt altına alınması.
- Bakım defteri, son periyodik kontrol raporu ve bakım sözleşmesinin örneklenmesi.
- Bina güvenlik kamerası kayıtlarının üzerine yazılmadan yedeklenmesi.
- Yaralanma varsa sağlık kayıtlarının eksiksiz temini.
Hukuki Sonuçlar
Yaralanma veya ölümle sonuçlanan olaylarda Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle işlenen suçlar yönünden soruşturma yürütülebilir; ayrıca zarar görenler bakımından Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayalı tazminat talepleri gündeme gelir. Yapı malikinin ve ortak yer sorumluluğunun ayrı bir sorumluluk kaynağı oluşturduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. Kusurun dağılımı, çoğunlukla yukarıda sayılan belgelerin varlığına ve tarihine göre şekillenir.
Bu içerik yol gösterici niteliktedir; asansör kazası veya bakım kaynaklı bir uyuşmazlıkta belge zinciri hızla kaybolabildiğinden, ilk aşamada delil tespiti için hukuki destek alınması büyük önem taşır.