Yapı malzemelerinin piyasaya arzı, malzemenin performansının belirli bir teknik referansa göre gösterilmesine bağlıdır. Bu referansın bulunmadığı ya da malzemenin mevcut teknik şartnamelerle tam örtüşmediği durumlarda ulusal teknik onay yolu devreye girer; bu onayı düzenleyecek kuruluşun görevlendirilmesi de ayrı bir tebliğ konusudur.
Ulusal teknik onay hangi durumda gerekir
Yerleşik bir teknik şartnamesi bulunan malzemede performans o şartnameye göre beyan edilir. Yeni geliştirilmiş, bileşimi veya kullanım amacı standart tanımların dışında kalan malzemelerde ise performansın ayrı bir değerlendirmeyle ortaya konması gerekir. Üretici bakımından ilk yapılacak iş, malzemenin hangi kategoriye girdiğini doğru tespit etmektir; yanlış kategori seçimi tüm belgelendirme sürecini geçersiz kılabilir.
Görevlendirilen kuruluşun yetki sınırı
- Görevlendirmenin hangi malzeme grupları için yapıldığı
- Görevlendirmenin süresi ve varsa kapsam değişiklikleri
- Kuruluşun düzenlediği belgenin kapsamının malzemenin kullanım amacını karşılayıp karşılamadığı
- Belgenin dayandığı deney raporlarının hangi laboratuvarda üretildiği
Kapsam dışı düzenlenmiş bir belgeye güvenerek malzemeyi piyasaya arz etmek, sonradan uygunsuzluk işlemleriyle karşılaşma riskini doğurur. Bu nedenle belgenin sadece varlığı değil, kapsamı da kontrol edilmelidir.
Başvuru ve değerlendirme aşaması
Başvuruda malzemenin teknik tanımı, üretim yöntemi, öngörülen kullanım amacı ve deney sonuçları sunulur. Değerlendirme sırasında ek deney istenmesi olağandır. Üreticinin dikkat etmesi gereken nokta, seri üretimin belgeye esas alınan numuneyle aynı özellikte kalmasıdır; üretim yerinin, hammadde tedarikçisinin veya karışım oranının değişmesi belgenin dayanağını etkileyebilir.
Onaysız veya kapsam dışı malzeme kullanılırsa
Bu durum üç ayrı düzlemde sonuç doğurur. Kamusal düzlemde piyasa denetimi işlemleri ve idari yaptırım gündeme gelir. Sözleşme düzleminde, işveren malzemenin şartnameye uygun olmadığını ileri sürerek hakedişte kesinti yapabilir veya değiştirme talep edebilir. Üçüncü düzlem ise yapının güvenliğine ilişkin sorumluluktur; malzeme kaynaklı bir hasar meydana geldiğinde belgelerin kapsamı, sorumluluğun üretici, satıcı ve yüklenici arasında dağılımında esas alınır.
Şantiye ve üretim tarafında belge dosyası
Her malzeme partisi için performans beyanı, teknik onay belgesi, deney raporu ve teslim irsaliyesinin aynı dosyada tutulması, sonraki tartışmaların çoğunu baştan önler. Partinin hangi imalat bölümünde kullanıldığının kayda geçirilmesi ise hasar halinde inceleme alanını daraltır.
Bu değerlendirme genel bir bakış sunmaktadır; belirli bir malzeme, denetim tutanağı veya yüklenici ile yaşanan uygunluk tartışmasında teknik dosya ve sözleşme hükümleri birlikte incelenmeli, gerekiyorsa hukuki destek alınmalıdır.