Üniversite hastanesi olarak çalışan sağlık araştırma ve uygulama merkezleri, hem 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kaynaklı akademik düzenin hem de sağlık hizmetine ilişkin kuralların kesiştiği yerdedir. Hastanın karşısında tek bir kurum vardır; ancak hukuken hizmet kusuru, kişisel kusur ve akademik sorumluluk birbirinden ayrılır. Bu ayrım, hangi davanın nerede açılacağını doğrudan belirler.
Hizmet Kusuru ile Kişisel Kusurun Ayrımı
Kamu üniversitesine bağlı bir merkezde meydana gelen zararlarda kural olarak idarenin sorumluluğuna gidilir ve tam yargı davası idari yargıda görülür. Hekimin ağır ve kişisel nitelikteki kusuru ise ayrı bir tartışmadır. Uygulamada en sık hata, dava dilekçesinin yanlış yargı koluna sunulması ve bu sırada sürenin işlemeye devam etmesidir. İdari başvuru ve dava sürelerinin İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde işlediği unutulmamalıdır.
Aydınlatılmış Onam Dosyanın Merkezidir
Tıbbi uygulama uyuşmazlıklarında değerlendirmenin ilk durağı onam belgesidir. Matbu, tek sayfalık ve işleme özgü olmayan onam formları çoğu zaman yetersiz kabul edilir. Onamda bulunması beklenenler:
- Uygulanacak işlemin adı ve gerekçesi
- Öngörülebilir riskler ve komplikasyon ihtimalleri
- Alternatif tedavi seçenekleri ve hiç tedavi edilmeme ihtimalinin sonuçları
- Hastanın soru sorabildiğini gösteren kayıt ve imza tarihi
Eğitim Hastanesine Özgü Riskler
Merkezde asistan hekimlerin gözetim altında işlem yapması olağandır. Uyuşmazlıkta sorulan soru, gözetimin fiilen sağlanıp sağlanmadığıdır. Nöbet listeleri, ameliyat notundaki ekip bilgisi ve konsültasyon kayıtları bu noktada belirleyicidir. Ayrıca klinik araştırmaya dâhil edilen hastalar bakımından, tedavi onamından ayrı bir araştırma onamı alınması gerekir; iki belgenin birleştirilmesi ciddi bir usul zafiyetidir.
Sağlık Verisi ve Kayıt Düzeni
Sağlık verisi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli veri kategorisindedir. Merkez içinde erişim yetkilerinin sınırlandırılması, kayıt sistemine kimin ne zaman baktığının izlenebilir olması ve araştırma amaçlı kullanımlarda verinin anonimleştirilmesi beklenir. Hasta, kendi dosyasının ve tetkik sonuçlarının bir örneğini talep edebilir; bu talebin karşılanmaması ayrı bir uyuşmazlık başlığı doğurur.
Uyuşmazlık Doğduğunda İlk Adımlar
- Tüm dosyanın, epikriz ve görüntüleme kayıtlarıyla birlikte yazılı olarak istenmesi
- Olay tarihinin ve zararın öğrenildiği tarihin ayrı ayrı belirlenmesi
- İdareye başvuru ile dava süresi ilişkisinin kurulması
- Bilirkişi incelemesine esas olacak tıbbi soruların baştan netleştirilmesi
Aktarılanlar genel bilgilendirmedir; tıbbi uygulama dosyaları büyük ölçüde tıbbi kayıtların içeriğine göre şekillendiği için, değerlendirmenin dosya örneği temin edildikten sonra yapılması daha sağlıklı olur.