Kamu personeli açısından performans değerlendirmesi, soyut bir yönetim aracı değildir. Verilen puan; görevlendirme, yer değiştirme ve yükselme süreçlerinde kullanıldığı ölçüde kişinin mesleki geleceğini etkileyen bir idari işlem hâline gelir. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde uygulanan kurum içi bireysel performans değerlendirme düzeni de bu nedenle hukuki denetime açıktır.
Değerlendirmeyi Kim, Neye Göre Yapar?
Değerlendirme, genellikle birinci ve ikinci derece amirin ayrı ayrı puanlaması yoluyla oluşur. Sistemin sağlıklı işlemesi, iki koşula bağlıdır: değerlendiricinin personeli fiilen gözlemleyebilecek konumda bulunması ve puanın ölçütlere dayandırılması. Personelin fiilen başka birimde görev yaptığı bir dönem için puan verilmesi, işlemin maddi temelini zayıflatan tipik bir sakatlıktır.
Puanın Somut Etkileri
- Görevde yükselme ve unvan değişikliği süreçlerinde sıralamaya etki etmesi
- Yer değiştirme taleplerinin değerlendirilmesinde ölçüt olarak kullanılması
- Takdirname, ödül veya benzeri uygulamalarda dikkate alınması
- Sicil dosyasında kalıcı bir kayıt oluşturması
Düşük Puan Aldığınızda İlk Adım
Puanın tebliğ edildiği tarih, sonraki bütün süreçlerin başlangıç noktasıdır. Personelin yapması gereken ilk iş, tebliğ belgesinin bir örneğini alarak tarihini kayıt altına almaktır. İkinci adım, değerlendirmeye esas alınan dönemde üstlendiği görevleri, katıldığı operasyon ve eğitimleri, aldığı takdir yazılarını gösteren belgeleri derlemektir. İtirazın gücü, iddianın değil belgenin gücüdür.
İtiraz Dilekçesinin Kurgusu
- Hangi dönem ve hangi değerlendiriciye ilişkin itiraz edildiğinin belirtilmesi
- Düşük puan verilen ölçütlerin tek tek ele alınması
- Her ölçüt için karşı delilin dilekçeye ek olarak sunulması
- Değerlendiricinin gözlem imkânına ilişkin varsa itirazın ayrı başlıkta işlenmesi
Objektiflik Denetimi ve Yargı Aşaması
İdare, takdir yetkisini kullanırken keyfiliğe düşemez. Yargısal denetimde bakılan husus, puanın yerindeliği değil; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka uygunluğudur. Bu nedenle dava dilekçesinde puanın haksızlığından çok, değerlendirmenin dayanaksızlığı, çelişkili oluşu veya usulüne aykırı biçimde tesis edildiği vurgulanmalıdır. Aynı dönemde alınan takdir belgesiyle çelişen düşük puan, bu tür bir çelişkinin en açık örneğidir.
Sürelerin Takibi
Kurum içi itiraz yolunun işletilmesi, yargı yoluna gitme hakkını ortadan kaldırmaz; ancak sürelerin hesabı iki aşamada ayrı ayrı yapılmalıdır. Tebliğ tarihi, itiraz tarihi ve itiraza verilen cevabın tarihi bir arada tutulmadığında, esasa girilmeden süre aşımı sonucu doğabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kendi değerlendirme dosyanıza ilişkin bir itiraz veya dava düşünüyorsanız, tebliğ evrakınızla birlikte hukuki destek almanız önerilir.