Arabuluculuk asgari ücret tarifeleri, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde arabulucunun emeğinin karşılığını belirleyen yıllık düzenlemelerdir. 2013 yılı tarifesi, arabuluculuğun Türkiye'de uygulanmaya başladığı ilk dönemin metnidir; bugün için tarihsel bir belge niteliği taşısa da, ücretin nasıl kurgulandığını anlamak bakımından hâlâ açıklayıcıdır.
Tarifenin İşlevi Nedir?
Tarife, arabulucunun alabileceği asgari tutarı gösterir; taraflarla arabulucu arasında daha yüksek bir ücret serbestçe kararlaştırılabilir. Buna karşılık tarifenin altında ücret belirlenmesi kabul görmez. Ücret, uyuşmazlığın konusu, taraf sayısı, sürecin süresi ve anlaşma sağlanıp sağlanmadığına göre farklılaşır. Bu nedenle "arabuluculuk ne kadar tutar" sorusunun tek bir cevabı yoktur; hesaplama her dosyada ayrıca yapılır.
Ücreti Etkileyen Temel Değişkenler
- Uyuşmazlığın konusunun para ile ölçülebilir olup olmaması
- Anlaşma sağlanması hâlinde anlaşılan miktar üzerinden hesaplama yapılması
- Anlaşma sağlanamaması hâlinde saatlik esasa göre belirlenen tutar
- Taraf sayısındaki artışın ücreti yükseltmesi
- Sürecin ihtiyari mi yoksa dava şartı olarak mı yürütüldüğü
Ücreti Kim Öder?
Kural olarak arabuluculuk ücreti taraflarca eşit biçimde karşılanır; ancak taraflar aksini kararlaştırabilir. Dava şartı arabuluculuk uygulamasında, tarafların anlaşamaması hâlinde ücretin ilk aşamada nasıl karşılandığı ve sonradan yargılama gideri olarak kime yükleneceği ayrı bir konudur. Anlaşma belgesinde ücretin kim tarafından, hangi oranda ödendiğinin yazılması, sonraki tartışmaları büyük ölçüde bitirir.
Ücret Uyuşmazlığında İzlenecek Yol
- Arabuluculuk sürecine ilişkin ilk toplantı tutanağı, davet yazışmaları ve son tutanağı bir arada toplayın.
- Uygulanan tarifenin hangi yıla ait olduğunu ve sürecin hangi tarihte yürütüldüğünü eşleştirin; ücret, sürecin yürütüldüğü dönemin tarifesine göre değerlendirilir.
- Anlaşma belgesindeki ücret düzenlemesini sözleşme hükmü gibi okuyun.
- Ödenmeyen ücret için başvurulacak yolun icra takibi mi dava mı olacağını, elinizdeki belgenin niteliğine göre belirleyin.
Anlaşma Belgesinin Gücü
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, kanunda öngörülen koşullar sağlandığında icra edilebilirlik kazanabilir. Bu nitelik, belgenin içeriğinin açık, ölçülebilir ve infaza elverişli yazılmasını gerektirir. "Taraflar anlaşmıştır" gibi soyut ifadelerle bitirilen bir belge, alacağın tahsili aşamasında işlevsiz kalabilir. Edimin konusu, miktarı, vadesi ve ifa şekli tek tek yazılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; ücret hesabı ve anlaşma belgesinin sonuçları dosyanın konusuna göre değiştiğinden, somut bir uyuşmazlıkta belgelerin incelenmesi ve gerekiyorsa hukuki görüş alınması uygun olur.