Alacak davalarında talep edilen asıl tutar kadar, o tutara hangi faizin işletileceği de sonucu etkiler. Reeskont ve avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranlarına ilişkin düzenlemeler, Merkez Bankası tarafından ilan edilen ve ticari hayatta yaygın biçimde referans alınan oranları ortaya koyar. Bu yazıda, oranın hukuki uyuşmazlıklarda nasıl kullanıldığı ele alınmaktadır.
Reeskont ve Avans Oranı Neyi İfade Eder?
Reeskont oranı, senede bağlı alacakların vadesinden önce iskonto edilmesinde; avans oranı ise teminat karşılığı kısa vadeli kredilendirmede esas alınan orandır. Bu oranlar para politikası aracıdır; ancak yargılamada, özellikle ticari işlerde talep edilen temerrüt faizinin belirlenmesinde ölçüt olarak karşımıza çıkarlar.
Faiz Talebi Nasıl Kurgulanır?
Dilekçede yalnızca faiz istiyoruz demek yeterli değildir. Talebin üç unsuru netleştirilmelidir:
- Faizin türü: kanuni faiz mi, ticari işlere özgü avans faizi mi, sözleşmeyle kararlaştırılmış akdi faiz mi?
- Başlangıç tarihi: temerrüde düşme anı mı, dava veya takip tarihi mi?
- Dayanağı: sözleşme hükmü mü, kanuni düzenleme mi?
Talep edilmeyen faiz türüne hükmedilemeyeceği için, dilekçedeki bu belirsizlik doğrudan alacak kaybına dönüşebilir.
Oranın Dönem İçinde Değişmesi
Oranlar zaman içinde güncellenir. Uzun süren alacaklarda hesaplama, tek bir oran üzerinden değil, her dönem için yürürlükteki oran uygulanarak yapılır. Bilirkişi incelemesinde en sık düzeltilen hata, dönem geçişlerinin atlanarak tüm süreye tek oran uygulanmasıdır. Bu nedenle hesap tablosunun dönem başlangıç ve bitiş tarihleriyle birlikte sunulması yararlıdır.
Uygulamada Sık Görülen Hatalar
- Ticari nitelikte olmayan bir ilişkide ticari işlere özgü faiz istenmesi
- Temerrüt tarihinin ihtarname ile belgelenmemesi
- Sözleşmedeki faiz oranı geçersiz sayıldığında yedek talebin dilekçeye konulmaması
- Islah veya bedel artırımında faiz talebinin yenilenmemesi
Somut alacağınıza hangi faizin uygulanacağı, taraflar arasındaki ilişkinin niteliğine ve sözleşme metnine göre değişir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hesaplama ve talep kurgusunu dosyanız üzerinden bir hukukçuyla birlikte yapmanız isabetli olur.