Ceza Muhakemesi Kanunu gereğince görevlendirilen müdafi ve vekillere yapılacak ödemeler, her yıl yayımlanan tarife ile belirlenir. Zorunlu görevlendirme kapsamında yürütülen savunma hizmeti, kamu tarafından karşılanan bir ücrete tabidir ve bu ücret dosya bazında hesaplanır. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, yapılan işin tarifedeki hangi kaleme karşılık geldiğinin doğru belirlenememesidir.
Ödemeye Esas Alınan İş Kalemleri
Tarife, soruşturma aşamasındaki görevlendirmeler ile kovuşturma aşamasındaki görevlendirmeleri ayrı ayrı ele alır. Şüpheli ifadesi, sorgu, tutuklama talebi üzerine yapılan işlemler, duruşmalı yargılama ve kanun yolu aşaması farklı kalemler oluşturur. Aynı dosyada birden fazla aşamada görev yapılmışsa, her aşamanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Görevlendirme Sonrası İzlenecek Adımlar
- Baro tarafından yapılan görevlendirme yazısının dosyada saklanması
- Katılınan her işlemin tarih, saat ve niteliğiyle kaydedilmesi
- İşleme katılındığının tutanakta gösterildiğinin kontrol edilmesi
- Görev sona erdiğinde ödeme belgesinin ilgili birime eksiksiz sunulması
Eksik veya Yapılmayan Ödemede Ne Yapılabilir
Ödeme hesabında aşamanın yanlış sınıflandırılması, birden fazla şüpheli bulunmasına rağmen tek kalem üzerinden hesap yapılması veya yol giderinin dikkate alınmaması sık rastlanan eksikliklerdir. Böyle bir durumda ilk adım, ödeme evrakının kalem kalem karşılaştırılarak farkın somutlaştırılmasıdır. Fark yazılı olarak ilgili birime bildirilmeli, sonuç alınamazsa baro aracılığıyla izlenecek yollar değerlendirilmelidir.
Yargılama Gideri Boyutu
Görevlendirilen müdafiye yapılan ödeme, kural olarak devlet hazinesinden karşılanır. Yargılamanın sonucuna göre bu tutarın yargılama giderleri kapsamında sanığa yükletilip yükletilmeyeceği ayrı bir değerlendirme konusudur. Beraat veya benzeri sonuçlarda giderin sanığa yüklenmemesi gerektiği, kararın gider kısmının okunmasıyla kontrol edilmelidir; gözden kaçan bu kalem sonradan icra takibine konu olabilmektedir.
Dosya Düzeninin Ödemeye Etkisi
Zorunlu görevlendirmelerde ücretin doğru hesaplanması, büyük ölçüde savunmanın kendi tuttuğu kayda bağlıdır. Karakol ve adliye işlemlerinin saatiyle birlikte not edilmesi, duruşma tutanaklarında ismin ve sıfatın doğru yazıldığının kontrolü, sonradan yapılacak itirazın somut dayanağını oluşturur.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi göstermektedir. Ödemeye ilişkin güncel tarife metni ve uygulama birimi işlemleri dosyaya göre farklılaşabileceğinden, uyuşmazlık halinde ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.