Spor bilimleri alanında kurulan üniversite merkezleri, laboratuvar ölçümlerinden performans testlerine, danışmanlıktan kulüplerle yürütülen projelere uzanan geniş bir faaliyet alanına sahiptir. Bu faaliyetlerin ortak özelliği, insan bedeni üzerinde fiziksel efor gerektiren uygulamalar içermesidir; dolayısıyla yönetmeliğin kurumsal hükümlerinin yanında sorumluluk boyutu da baştan planlanmalıdır.
Kimlere Hizmet Verildiği Belirleyicidir
Muhatabın öğrenci, lisanslı sporcu, kulüp ya da bireysel katılımcı olması hukuki ilişkiyi değiştirir. Öğrenciye yönelik akademik bir uygulama ile ücret karşılığı dışarıdan gelen bir kişiye sunulan hizmet aynı çerçevede değerlendirilemez. Merkezin her hizmet türü için ayrı bir kayıt ve onam düzeni kurması, sonradan doğacak tartışmaları büyük ölçüde sadeleştirir.
Test Öncesi Sağlık Taraması ve Onam
Maksimal efor gerektiren testlerde riskin baştan yönetilmesi gerekir. Uygulamada beklenen asgari düzen şudur:
- Katılımcının bilinen sağlık sorunlarını beyan ettiği güncel bir form
- Riskli grupta yer alanlar için hekim onayı aranması
- Testin niteliğini, olası riskleri ve durdurulma koşullarını açıklayan yazılı onam
- Test sırasında acil durum protokolünün ve sorumlu personelin tanımlı olması
Onam metninin tek başına yeterli olmadığı, uygulama sırasında gerekli özenin gösterilip gösterilmediğinin ayrıca değerlendirildiği unutulmamalıdır.
Sporcu Verisi Hassas Bir Alandır
Performans ölçümleri, sakatlık geçmişi ve fizyolojik veriler, sağlık verisi niteliği taşıdığı ölçüde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında özel nitelikli veri sayılır. Bu verilerin kulüple ya da üçüncü kişilerle paylaşılması, sporcunun bu kapsamı bilerek verdiği açık rızaya dayanmalıdır. Kulüple yapılan protokolde yer alan genel bir paylaşım maddesi, sporcunun bireysel rızasının yerine geçmez.
Sakatlanma Halinde Sorumluluk Nasıl Değerlendirilir
Bir yaralanma yaşandığında bakılan noktalar; testin katılımcının durumuna uygun seçilip seçilmediği, ön değerlendirmenin yapılıp yapılmadığı, uygulamanın yetkin personelce yürütülüp yürütülmediği ve müdahalenin zamanında olup olmadığıdır. Sporun doğasından kaynaklanan olağan risk ile özen yükümlülüğünün ihlali arasındaki ayrım, ancak bu kayıtlar üzerinden kurulabilir.
Protokollerde Atlanan Maddeler
Kulüp ve federasyon iş birliklerinde en sık eksik bırakılan başlıklar; raporların kime ait olduğu, sonuçların kamuya açıklanıp açıklanamayacağı, sigorta yükümlülüğünün hangi tarafta olduğu ve iş birliğinin sona ermesi halinde verilerin akıbetidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar. Somut olayda onam belgeleri, test kayıtları ve protokol metni birlikte incelenmeden sorumluluk tablosu çıkarılamaz; bir olay yaşandıysa kayıtların ilk aşamada güvence altına alınması ve hukuki görüş alınması önerilir.