Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Çocuk Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, bir yükseköğretim kurumu bünyesinde çocuklara yönelik eğitim ve araştırma faaliyeti yürüten birimin kuruluşunu, organlarını ve çalışma esaslarını düzenler. Bu tür merkezler 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun uygulama ve araştırma merkezlerine ilişkin hükümlerine dayanılarak kurulur; dolayısıyla yönetmelik hem akademik hem de idari nitelikte sonuçlar doğurur.
Merkez Yönetmeliklerini Diğer Düzenlemelerden Ayıran Nokta
Üniversite merkez yönetmelikleri, bireylere doğrudan yaptırım öngören metinler değildir. Buna karşılık merkezin faaliyet alanı çocukları kapsadığında, yönetmeliğin uygulanması velilerin, kayıt yaptıran ailelerin ve merkezde görev alan personelin hukuki durumunu etkiler. Bu nedenle metin okunurken kuruluş amacı, faaliyet alanı ve organların yetki sınırlarını gösteren maddeler birlikte değerlendirilmelidir.
Organlar ve Karar Zinciri
Bu yapıdaki yönetmeliklerde tipik olarak müdür, yönetim kurulu ve danışma kurulu şeklinde bir organ şeması bulunur. Uyuşmazlıkta en çok tartışılan konu, alınan kararın hangi organın yetkisinde olduğudur:
- Günlük işleyişe ilişkin kararlar genellikle müdürlük makamına aittir.
- Faaliyet programı, ücret ve kontenjan gibi konularda yönetim kurulu kararı aranır.
- Merkezin kapatılması veya faaliyet alanının değişmesi üniversite senatosu ve Yükseköğretim Kurulu sürecini ilgilendirir.
Yanlış organa yapılan başvuru, esasa girilmeden reddedilebileceği için yetki tespiti başvurunun ilk adımıdır.
Çocuklara Yönelik Faaliyetlerde Veri ve Rıza Meselesi
Merkez çocuklarla çalışıyorsa, kayıt formları, gelişim gözlemleri, fotoğraf ve video kayıtları kişisel veri niteliğindedir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından çocuğa ait verilerin işlenmesinde veli/vasi rızası, aydınlatma yükümlülüğü ve verinin amaçla sınırlı işlenmesi ilkesi öne çıkar. Sağlık verisi niteliğindeki gelişim raporları özel nitelikli veri rejimine tabidir ve genel rızayla işlenmesi tartışmalıdır. Merkezin tanıtım amaçlı görsel paylaşımı için alınan izin, ayrı ve açık biçimde düzenlenmelidir.
İdari İşleme İtiraz Yolu
Merkezin kayıt reddi, programdan çıkarma veya ücret iadesini reddetme gibi işlemleri idari işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı önce üniversite içinde ilgili makama başvurulması, sonuç alınamazsa 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde idari yargıya gidilmesi gündeme gelir. İdari yargıda dava açma süresinin yazılı bildirim tarihinden işlemeye başladığı ve sürenin kaçırılmasının esasa girilmeden ret sonucu doğurduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle işlemin tebliğ tarihini gösteren belge saklanmalıdır.
Uygulamada Dikkat Edilecek Başlıklar
- Merkezle kurulan ilişkinin niteliğini belirleyin: kayıt sözleşmesi mi, ücretsiz araştırma katılımı mı?
- Katılım için imzalanan onam ve aydınlatma metinlerinin bir nüshasını isteyin.
- Ücret, iade ve devamsızlık şartlarını yazılı olarak teyit edin.
- Şikâyetinizi tarih ve konu belirterek yazılı kanaldan iletin; sözlü görüşme tek başına ispat aracı değildir.
Yukarıdaki açıklamalar yönetmeliklerin genel çerçevesini tanıtmayı amaçlar. Merkezin güncel metni ve üniversitenin iç düzenlemeleri değişebileceğinden, somut bir uyuşmazlıkta belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.