Öğretme ve öğrenme merkezleri, üniversitelerde öğretim elemanlarının pedagojik gelişimini desteklemek, ders tasarımını iyileştirmek ve öğrenme çıktılarını ölçmek amacıyla kurulur. İzmir Ekonomi Üniversitesi Öğretme ve Öğrenme Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği de merkezin görev alanını ve organlarını belirler. Bu merkezlerin hukuki gündemi, eğitim materyallerinin ve öğrenci verisinin kullanımında yoğunlaşır.
Ders Kayıtları ve Ses/Görüntü Alımı
Ders kaydı almak, hem öğretim elemanının hem de derste görüntüsü ya da sesi kaydedilen öğrencilerin kişisel verilerini işlemek anlamına gelir. Kayıt öncesinde bilgilendirme yapılmalı, kaydın hangi amaçla ve ne kadar süreyle saklanacağı belirtilmelidir. Kaydın değerlendirme amacıyla mı yoksa yayımlanmak üzere mi alındığı, hukuki dayanağı değiştirir. Kaydın izinsiz üçüncü kişilerle paylaşılması, 6698 sayılı Kanun'un yanı sıra kişilik hakları bakımından da sorumluluk doğurabilir.
Eğitim Materyalinde Telif Dengesi
Ders materyallerinde başkasına ait metin, görsel ve tablolar kullanılırken 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndaki iktibas kuralları gözetilmelidir. Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler:
- Alıntının amacı haklı gösterecek ölçüde kalması
- Kaynağın ve eser sahibinin açıkça belirtilmesi
- Ders materyalinin kapalı öğrenme ortamı yerine kamuya açık platformda yayımlanmasının farklı sonuç doğurabileceği
- Merkez tarafından üretilen materyalin hak sahipliğinin önceden belirlenmesi
Öğretim Elemanı Değerlendirmesinin Kullanımı
Merkezlerin yürüttüğü ders değerlendirme anketleri, öğretim elemanı hakkında görüş içerir. Bu verilerin akademik yükselme ya da sözleşme yenileme kararlarında kullanılması hâlinde, verinin toplandığı amaçla kullanım amacı arasındaki uyum sorgulanır. Gelişim amacıyla toplandığı bildirilen bir verinin, sonradan idari işleme dayanak yapılması amaçla bağlılık ilkesi bakımından tartışma yaratır. Kullanım amacı baştan açıkça belirtilmelidir.
Uyuşmazlık Doğduğunda
Öğretim elemanı hakkında tesis edilen ve hukuki durumunu etkileyen kararlar bakımından, kurumun statüsüne göre idari yargı ya da iş mahkemesi yolu gündeme gelir. Vakıf üniversitelerinde akademik personel iş sözleşmesiyle çalıştığından, fesih ve benzeri uyuşmazlıklarda iş hukuku hükümleri uygulanır ve arabuluculuk dava şartı olarak karşımıza çıkar. Sürelerin kısa olması nedeniyle bildirimin tebliğ tarihi belgelenmelidir.
Merkez İçin Yapılacaklar
- Kayıt ve anket süreçleri için ayrı aydınlatma metinleri hazırlayın.
- Materyal üretiminde telif devri veya kullanım izni sözleşmelerini standartlaştırın.
- Saklama sürelerini tanımlayın ve süresi dolan kayıtları imha edin.
- Değerlendirme sonuçlarına erişim yetkisini sınırlı tutun.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; kurumunuzun iç yönergeleri ve sözleşme yapısı sonucu doğrudan etkilediğinden, uygulamaya geçmeden önce ayrıntılı bir hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.