Yükseköğretim kurumları bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, senato kararı ve Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle hayata geçer. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Endüstriye Dayalı Mesleki Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği de bu tür bir kuruluş metnidir. Sanayi ile eğitim arasında köprü kuran merkezlerde asıl hukuki mesele, akademik faaliyet ile ticari ilişkinin sınırının nerede çizildiğidir.
Merkez Yönetmeliği Ne Düzenler, Ne Düzenlemez
Bu tür yönetmelikler kuruluş amacını, faaliyet alanlarını, müdür ve yönetim kurulunun oluşumu ile görev sürelerini, danışma kurulunun işlevini ve merkezin hangi birime bağlı çalışacağını belirler. Buna karşılık merkezin sanayi kuruluşlarıyla yapacağı sözleşmelerin içeriği, ücretlendirme ve fikrî mülkiyet paylaşımı bu metinde ayrıntılı olarak yer almaz; bunlar üniversitenin döner sermaye düzeni ve yükseköğretim mevzuatının genel hükümleri içinde çözülür.
Endüstriye Dayalı Eğitimde Üç Taraflı İlişki
Öğrencinin işletmede bulunduğu dönemde ortaya çıkan hukuki ilişki tek katmanlı değildir. Öğrenci ile üniversite arasında eğitim ilişkisi, işletme ile üniversite arasında protokol ilişkisi, öğrenci ile işletme arasında ise fiilî çalışma ortamından doğan bir koruma ilişkisi bulunur. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ile kaza hâlindeki sorumluluk, çoğu zaman protokolde açıkça düzenlenmediği için sonradan tartışma konusu olur.
Protokolde Mutlaka Karşılığı Bulunması Gerekenler
- Öğrencinin işletmede hangi işleri yapabileceği ve hangilerinden uzak tutulacağı
- İş sağlığı ve güvenliği eğitimi ile koruyucu donanımın kimin tarafından sağlanacağı
- Sigorta ve kaza hâlinde bildirim akışının kim üzerinden yürüyeceği
- Öğrencinin katkısıyla ortaya çıkan buluş veya tasarımın hak sahipliği
- İşletmeye ait ticari sırların korunması ve gizlilik yükümlülüğünün kapsamı
Kişisel Verilerin Korunması Boyutu
Merkez faaliyetleri kapsamında öğrenci ve çalışan verileri iki farklı veri sorumlusu arasında dolaşır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından, üniversite ile işletmenin veri sorumlusu mu yoksa veri işleyen mi olduğunun protokolde netleştirilmesi gerekir. Sağlık verisi ve biyometrik giriş kayıtları söz konusu olduğunda özel nitelikli veri rejimi devreye girer ve genel bir onay metni bu yükümlülüğü karşılamaz.
Kurul Kararlarına İtiraz Yolu
Merkez yönetim kurulunun ya da müdürlüğün işlemleri idari işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı önce üniversite içindeki üst makama başvurulması, sonuç alınamazsa idari yargıya gidilmesi mümkündür. Burada asıl risk süre kaybıdır: kurum içi yazışmalarla geçirilen haftalar, dava açma süresinin kaçırılmasına yol açabilir. Bu nedenle itiraz dilekçesinin tebliğ tarihi ve evrak kayıt numarası ilk günden itibaren belgeye bağlanmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir. Merkez yönetmeliğinin güncel metni, üniversitenin iç düzenlemeleri ve somut protokol hükümleri birbirinden farklı sonuçlar doğurabileceğinden, karar öncesinde dosyaya özgü hukuki görüş alınması tavsiye edilir.