Hareket analizi, podiatri ve benzeri klinik uygulama alanlarında faaliyet gösteren üniversite merkezleri, akademik bir birim olmalarının yanında fiilen sağlık hizmeti üretir. Bu ikili nitelik, merkezin hem yükseköğretim mevzuatına hem de sağlık hizmetlerine ilişkin genel kurallara aynı anda tabi olması sonucunu doğurur. Aşağıda bu merkezlerde en çok tartışma yaratan üç eksen ele alınmıştır: onam, kayıt ve sorumluluk.
Klinik Uygulama ile Bilimsel Araştırma Ayrımı
Bir hastaya yürüyüş analizi yapılması ile aynı verinin bir araştırma projesinde kullanılması hukuken farklı iki işlemdir. Tedavi amaçlı işlem için alınan onam, otomatik olarak araştırma amaçlı kullanımı kapsamaz. Bu ayrım netleştirilmediğinde:
- Aydınlatılmış onam metni amacı aşacak biçimde geniş yorumlanır,
- Yayın aşamasında verinin kullanım hakkı tartışmalı hâle gelir,
- Etik kurul onayının kapsamı ile fiili uygulama ayrışır.
Kişisel Sağlık Verisi ve KVKK Yükümlülüğü
Hareket analizi kayıtları, görüntü ve biyometrik ölçümler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veri kategorisine girebilir. Bu tür veriler için işleme şartları daha dardır ve ilgili kişinin açık rızası ya da kanunda öngörülen bir istisna aranır. Merkezin veri sorumlusu sıfatını hangi tüzel kişinin taşıdığı (üniversite), aydınlatma metninin kime ait olduğu ve verinin saklama süresi baştan yazılı hâle getirilmelidir. Video kaydı içeren analizlerde, kaydın kimlerle paylaşıldığı ayrıca belgelenmelidir.
Zarar Doğduğunda Hangi Yargı Kolu?
Kamu üniversitesine bağlı bir merkezde verilen hizmet sırasında zarar meydana gelirse, uyuşmazlık kural olarak idarenin hizmet kusuru çerçevesinde idari yargıda görülür. Buna karşılık:
- Görevlinin kişisel kusuru salt hizmetten ayrılabilir nitelikteyse adli yargı gündeme gelebilir.
- Ceza sorumluluğu (taksirle yaralama gibi) ayrı bir soruşturma konusudur ve tazminat davasından bağımsız yürür.
- İdari yargıya gitmeden önce idareye yapılacak yazılı başvuru ve buna verilen cevap, dava süresinin başlangıcı bakımından belirleyicidir.
- Dosyanın teknik yönü bilirkişi raporuyla aydınlatılacağından, ölçüm cihazı kalibrasyon kayıtları ve seans notları erken aşamada talep edilmelidir.
Değerlendirme
Bu merkezlerde riskin büyük kısmı, klinik kalite sorunundan değil belgelendirme boşluğundan doğar. Onam, kayıt ve arşiv disiplini sağlandığında hem hasta hem kurum korunur. Metin genel bilgilendirme niteliğindedir; bir hak ihlali veya zarar iddiası söz konusuysa, dosyadaki tarihler ve kayıtlar üzerinden ayrıntılı hukuki inceleme yapılması gerekir.