İzmir ilinde tesis edilecek Ovacık rüzgâr enerji santralinin yapımı amacıyla bazı taşınmazların tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere acele kamulaştırılmasına dair 212 sayılı karar, alışılmış kamulaştırma dosyalarından bir noktada ayrılır: taşınmaz doğrudan yatırımcı adına değil, Hazine adına tescil edilmek üzere kamulaştırılır. Bu farkın malik açısından sonuçları aşağıda ele alınmıştır.
Hazine Adına Tescilin Malik Bakımından Anlamı
Tescilin Hazine adına yapılacak olması, bedeli talep etme hakkını ortadan kaldırmaz; ancak dosyada karşı tarafın kim olduğu, hangi idarenin işlemine karşı çıkıldığı ve talebin kime yöneltileceği konusunda dikkat gerektirir. Kamulaştırmayı yürüten idare ile tescilin yapılacağı hazine arasındaki ayrım gözden kaçtığında başvuru yanlış muhataba yöneltilebilir ve süre içinde düzeltme imkânı kalmayabilir.
Rüzgâr Santrali Projelerinde Etkilenen Alanlar
Bu tür projelerde taşınmaz kaybı tek parça hâlinde olmayabilir. Uygulamada şu kalemler ayrı ayrı gündeme gelir:
- Türbin temel alanı ve çevresindeki güvenlik şeridi.
- Servis yolları ve platform alanları; bunlar parseli fiilen ikiye bölebilir.
- Yeraltı kablo güzergâhı ve şalt sahası bağlantıları.
- Çalışma döneminde kullanılan geçici depolama ve şantiye alanları.
Parselin kalan bölümüne erişim güçleşiyorsa bu, bedel tartışmasında ayrı bir başlık olarak ileri sürülebilir.
Taşınmazın Vasfı Tartışması
Bu bölgelerdeki dosyalarda en sık çıkan sorun, arazinin niteliğinin tapu kaydı ile zemindeki durum arasında uyuşmamasıdır. Tapuda tarla görünen yerde fiilen zeytinlik bulunması, ya da mera ve orman sınırlarına komşu parsellerde sınır çekişmesi yaşanması bedeli doğrudan etkiler. Nitelik tartışması dosyanın başında açılmazsa, sonraki aşamada telafisi güç olur.
Hangi Talep Hangi Merciye
- Kamulaştırma kararının hukuka aykırılığı iddiası idari yargıya aittir; burada kamu yararı, alan seçimi ve aceleliğin gerekçesi tartışılır.
- Bedel tespiti ve tescil dosyası adli yargıda görülür; tartışma değerleme yöntemi ve kalemler üzerinde yürür.
- Kamulaştırma kapsamı dışında kalan bir alana fiilen girildiği düşünülüyorsa bu, ayrı bir talep konusudur ve zeminde tespit edilmesi gerekir.
Zeminde Tespit ve Kayıt Disiplini
İş makinelerinin girmesinden önceki hâli gösteren tarihli fotoğraflar, ağaç ve tesis sayımı, çaplı kroki ve komşu parsellerin durumu, sonradan üretilmesi mümkün olmayan delillerdir. Ağaç sökümü veya yol açılması gerçekleştikten sonra eski durumun ispatı yalnızca beyana kalır ki bu, bedel dosyasında en zayıf dayanaktır.
Bu rehber genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; her parselde nitelik, konum ve proje bileşenlerinin etkisi farklı olduğundan, başvuru öncesinde dosyaya özgü teknik ve hukuki inceleme yapılması önerilir.