Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS), gelişme yolundaki ülkeler menşeli eşyaya, ithalatta indirimli veya sıfır gümrük vergisi uygulanmasını sağlayan tek taraflı bir tercihli rejimdir. İthalat: 2016/2 sayılı Tebliğ, bu sistem kapsamındaki ülke ve eşya listelerine ilişkin çalışmaları düzenler. İthalatçı açısından sistemin sağladığı avantaj gerçek, ancak koşula bağlıdır: menşein usulüne uygun ispatı.
Tercihli Rejimden Yararlanmanın Şartları
- Eşyanın, tercihli rejimden yararlanan bir ülke menşeli olması
- Menşe kurallarının (yeterli işçilik veya tümüyle elde edilme ölçütlerinin) sağlanması
- Geçerli bir menşe ispat belgesinin gümrüğe süresinde sunulması
- Doğrudan nakliyat kuralının ihlal edilmemesi
- Eşya listesinin ve yararlanıcı ülke listesinin işlem tarihinde güncel olması
En Büyük Risk: Sonradan Kontrol
İthalat anında tercihli oran uygulanması, konunun kapandığı anlamına gelmez. Menşe ispat belgesinin geçerliliği, ihracatçı ülke makamlarına sorularak sonradan kontrol edilebilir. Belgenin doğrulanamaması veya menşe kuralının karşılanmadığının anlaşılması hâlinde, ödenmeyen vergiler faiziyle birlikte geriye dönük olarak istenebilir. Bu nedenle risk, ithalattan yıllar sonra bile gündeme gelebilir.
İthalatçının Alabileceği Somut Önlemler
- Tedarikçiden menşe beyanını destekleyen üretim akışı ve girdi listesini yazılı olarak isteyin.
- Menşe ispat belgesinin aslını ve gümrük işlem evrakını, sonradan kontrol süresini kapsayacak biçimde arşivleyin.
- Sözleşmeye, menşe beyanının yanlış çıkması hâlinde tedarikçiye rücu imkânı tanıyan açık bir hüküm koyun.
- Aynı eşyayı farklı ülkelerden tedarik ediyorsanız her sevkiyat için menşe dosyasını ayrı tutun.
- Tereddüt hâlinde bağlayıcı menşe bilgisi başvurusu imkânını değerlendirin.
Ek Tahakkuka Karşı Ne Yapılır?
Sonradan kontrol sonucunda ek tahakkuk ve idari para cezası düzenlenirse, önce idari itiraz aşamasının kullanılması gerekir. Bu aşamada tartışılabilecek başlıca noktalar; kontrol yazışmasının usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği, ihracatçı ülke makamının cevabının belgeye dayanıp dayanmadığı ve ithalatçının iyi niyetinin korunmasını gerektiren koşulların bulunup bulunmadığıdır. Cezanın kaldırılması ile verginin kaldırılması ayrı sonuçlar doğurabileceğinden, itiraz her iki kalem yönünden ayrı ayrı gerekçelendirilmelidir.
Kayıt Düzeni Neden Belirleyici?
Tercihli rejim uyuşmazlıklarında ispat yükü büyük ölçüde ithalatçı üzerindedir ve yıllar önceki bir sevkiyata ilişkin belgeyi tedarikçiden sonradan temin etmek çoğu zaman mümkün olmaz. Sistematik arşiv, bu alanda hukuki savunmanın ön koşuludur.
Bu içerik genel bilgilendirme sağlar. Menşe ve tercihli rejim konuları teknik ölçütlere dayandığından, eşyanızın durumunu güncel liste ve mevzuat üzerinden, gerekirse gümrük hukuku alanında hukuki destekle değerlendirmeniz gerekir.