Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Yönetmeliği, operatör müdahalesiyle çalışan terazi ve tartım sistemlerinin piyasaya arz koşullarını düzenler. Market kasasındaki teraziden kuyumcu hassas terazisine, kantardan sağlık kuruluşundaki tartıya kadar geniş bir kullanım alanı olduğundan, düzenleme hem imalatçıyı hem son kullanıcı işletmeyi ilgilendirir.
Yasal Metrolojik Kontrole Tabi Kullanım
Yönetmelik, tartı aletlerini kullanım amacına göre ayırır. Ticari işlemde bedelin belirlenmesi, vergi ve resim hesaplanması, kamu sağlığına ilişkin ölçüm gibi amaçlarla kullanılan aletler daha sıkı bir uygunluk rejimine tabidir. Bir işletme için ilk soru şudur: Kullandığım terazi, ürünün fiyatını belirliyor mu? Cevap evetse, aletin uygunluk değerlendirmesinden geçmiş ve gerekli işaretlemeleri taşıyor olması gerekir.
Alette Aranan İşaret ve Belgeler
- CE işareti ile birlikte, yönetmelikte öngörülen ilave metrolojik işaretleme.
- AB uygunluk beyanı ve uygunluk değerlendirmesine katılan onaylanmış kuruluşun kimlik numarası.
- Maksimum kapasite, minimum kapasite ve doğrulama taksimat aralığı gibi bilgilerin alet üzerinde okunabilir olması.
- Türkçe kullanım kılavuzu; eksikliği ithalatçı ve dağıtıcı bakımından ayrı bir uygunsuzluk sayılır.
Kullanımdaki Denetim ve Damga
Aletin piyasaya arzdaki uygunluğu ile kullanım süresince doğru ölçüm yapması ayrı konulardır. Kullanımdaki tartı aletlerinin periyodik muayenesi ve damgalanması, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde yürütülür. Damga süresi dolmuş bir terazi ile satış yapılması, alet doğru tartsa dahi aykırılık oluşturur ve idari para cezasına konu olur.
Eksik Tartımın Üç Ayrı Sonucu
- İdari: Ölçüler mevzuatı ve ürün güvenliği düzenlemeleri kapsamında idari para cezası, aletin kullanımdan men edilmesi.
- Tüketici hukuku: Eksik tartımdan zarar gören tüketici, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir; parasal sınıra göre başvurulacak merci değişir.
- Ceza: Aletin bilerek ayarının bozulması ya da damganın kaldırılması, olayın niteliğine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunundaki dolandırıcılık ve mühür bozma hükümleri bakımından değerlendirilebilir.
Denetim Tutanağıyla Karşılaşınca
Tutanak size işletmede imzalatılırken, tespit edilen hususa katılmıyorsanız çekincenizi mutlaka yazılı olarak ekleyin. Ardından aletin satın alma faturasını, uygunluk beyanını, son muayene ve damga kaydını, servis müdahale formlarını tek dosyada toplayın. İdari para cezası kararı ayrıca tebliğ edilir ve başvuru süresi tebliğden itibaren işler; kararın üzerinde yazan başvuru yolunun (kimi cezalarda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca sulh ceza hâkimliği, idari işlemlerde idari yargı) dikkatle okunması, en sık görülen merci hatasını önler.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğinde olup her olayın kendi koşulları farklıdır. Denetim tutanağı veya ceza kararı elinize geçtiğinde süreler işlemeye başladığından, belgelerinizle birlikte hızlıca hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.