Spor ve sağlıklı yaşam alanında hizmet veren üniversite merkezleri, laboratuvar ölçümünden egzersiz programına kadar fiziksel temas içeren faaliyetler yürütür. Bu tür faaliyetlerde yaralanma ihtimali gerçek bir risktir ve sorumluluğun kimde olacağı önceden kurgulanmadığında sonuç ağır olabilir. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sağlıklı Yaşam ve Spor Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği çerçevesinde bu rehber, sorumluluk hukuku açısından risk azaltmaya odaklanıyor.
Sorumluluğun İki Ayrı Hattı
Merkez bir kamu üniversitesi bünyesinde olduğundan, kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zararlar bakımından idarenin hizmet kusuru sorumluluğu gündeme gelir ve uyuşmazlık idari yargıda tam yargı davasıyla görülür. Bunun yanında, kişisel kusuru bulunan personel bakımından ayrıca değerlendirme yapılabilir. Zararın ağırlığına göre 5237 sayılı TCK kapsamında taksirle yaralanma tartışması da doğabilir. Bu üç hattın birbirini dışlamadığını baştan görmek gerekir.
Katılımcı Kabulünde Yapılması Gerekenler
- Egzersiz ya da test öncesi sağlık taraması yapılması ve kalp-damar riski taşıyan katılımcıların ayrıştırılması.
- Katılımcıya uygulanacak testin niteliği, olası etkileri ve durdurma koşullarının anlatıldığı bilgilendirilmiş onam alınması.
- Onam metninin sorumluluğu tümüyle ortadan kaldıran bir feragat gibi kurgulanmaması — ağır kusuru peşinen affeden kayıtlar geçerli sayılmaz.
- Reşit olmayan katılımcılarda veli onayının ve yaş grubuna uygun protokolün ayrıca belirlenmesi.
Ortam ve Ekipman Güvenliği
- Cihazların periyodik bakım ve kalibrasyon kayıtlarının düzenli tutulması; bakım kaydı olmayan cihazla yapılan ölçüm, ileride kusur karinesi gibi okunur.
- Salon zemini, aydınlatma ve acil çıkışların düzenli kontrolü.
- Acil müdahale ekipmanının erişilebilir ve çalışır durumda bulundurulması.
- Faaliyet sırasında yeterli sayıda ve yetkin gözetim personelinin bulunması.
Olay Anında Kayıt Disiplini
Bir yaralanma yaşandığında ilk saatlerde tutulan kayıt, sonraki yıllarda yürüyecek yargılamanın omurgasını oluşturur. Olay tutanağı; saat, ortam koşulları, uygulanan protokol, olay anında bulunan kişiler ve yapılan ilk müdahale bilgisini içermelidir. Sonradan hatırlanarak yazılan tutanaklar, tarih uyumsuzluğu nedeniyle çoğu zaman aleyhe delil hâline gelir.
Kayıtların Saklanması ve Veri Boyutu
Katılımcıların sağlık ölçüm sonuçları özel nitelikli kişisel veridir ve 6698 sayılı KVKK kapsamında korunur. Sorumluluk riskine karşı kayıt tutma ihtiyacı ile veri minimizasyonu ilkesi arasında denge kurulmalı; saklama süresi belirlenerek süre sonunda imha uygulanmalıdır.
Sözleşmeli Hizmetlerde Risk Dağılımı
Merkez dışarıya hizmet veriyorsa, sözleşmede hizmetin kapsamı, katılımcının beyan yükümlülüğü ve sigorta ilişkisi açıkça düzenlenmelidir. Sigorta poliçesinin faaliyet türünü gerçekten kapsayıp kapsamadığı, zarar doğduktan sonra değil önceden kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgi amaçlıdır; her olayda kusur değerlendirmesi somut koşullara göre yapılır. Bir yaralanma olayı yaşandıysa ya da protokolünüzü gözden geçirmek istiyorsanız, kayıtlarınızla birlikte hukuki görüş almanız uygun olur.