Arabuluculuk sürecinde tarafların en çok tereddüt ettiği konulardan biri, sürecin sonunda kimin ne kadar ödeyeceğidir. 2017 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, arabulucunun talep edebileceği asgari ücretin nasıl belirleneceğini düzenleyen yıllık metinlerden biridir. Bu rehber, tarifenin uygulama mantığını ve ücret kaynaklı uyuşmazlıkların nasıl önleneceğini ele alır.
Tarifenin İki Temel Mantığı
Arabuluculuk ücreti kural olarak iki biçimde hesaplanır: anlaşma sağlanamayan hallerde saat esasına göre, anlaşma sağlanan hallerde ise anlaşılan tutar üzerinden nispi olarak. Bu ayrımın bilinmemesi, tarafların süreç sonunda beklemedikleri bir tutarla karşılaşmasına yol açar. Tarafların ücreti eşit paylaşması esastır; aksi yönde bir anlaşma yapılacaksa bunun anlaşma belgesinde açıkça yazılması gerekir.
Dava Şartı Arabuluculuk ile İhtiyari Süreç Farkı
Zorunlu (dava şartı) arabuluculukta, tarafların anlaşamaması halinde ücretin ilk aşamada nasıl karşılanacağı ayrı bir düzenlemeye tabidir ve bu gider sonradan yargılama gideri olarak haksız çıkan tarafa yüklenebilir. İhtiyari arabuluculukta ise ücret tamamen tarafların anlaşmasına ve tarifeye göre şekillenir. İki sürecin karıştırılması, özellikle işçilik alacağı ve ticari uyuşmazlıklarda maliyet planını bozar.
Ücret Uyuşmazlığını Doğuran Tipik Durumlar
- Toplantı sayısı ve süresinin tutanağa doğru işlenmemesi
- Anlaşma tutarının kapsamının (faiz, yan haklar) belirsiz bırakılması
- Kısmi anlaşma halinde ücretin hangi tutar üzerinden hesaplanacağının kararlaştırılmaması
- Birden fazla tarafın bulunduğu dosyalarda payların açıkça yazılmaması
- Sürece sonradan katılan tarafın ücret sorumluluğunun belirlenmemesi
Anlaşma Belgesinin Önemi
Arabuluculuk anlaşma belgesi, taraflar ve arabulucu tarafından imzalandığında icra edilebilirlik şerhi alınabilen bir belgedir. Bu nedenle belgede ücretin kim tarafından, ne zaman ve hangi tutarda ödeneceğinin yazılması, sonradan ayrı bir alacak davası açılmasını önler. Belgede yer alan ifadelerin belirsiz olması, hem esas uyuşmazlığın hem ücret alacağının yeniden tartışılmasına yol açar.
Süreç Öncesi Yapılacaklar
- İlk toplantıda ücretin hangi esasa göre hesaplanacağını açıkça konuşun ve tutanağa geçirin.
- Uyuşmazlık konusu tutarı, faiz ve fer'ileriyle birlikte netleştirin.
- Toplantı başlangıç ve bitiş saatlerini tutanağa yazdırın.
- Kısmi anlaşma ihtimalini önceden değerlendirip paylaşımı kararlaştırın.
- Ödeme belgelerini anlaşma belgesiyle birlikte saklayın.
Arabuluculuk ücret tarifeleri her yıl yenilendiğinden, bir dosyada uygulanacak tutar sürecin yürütüldüğü yılın tarifesine göre belirlenir. Buradaki açıklamalar genel bilgi vermeye yöneliktir; ücret ya da anlaşma kapsamına ilişkin bir ihtilafta konunun uzmanına danışılması tavsiye edilir.