Üniversite bünyesinde kurulan geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulama ve araştırma merkezlerine ilişkin yönetmelikler, merkezin organlarını, faaliyet alanını ve akademik işleyişini düzenler. Ancak bu merkezlerin gündelik pratiğinde asıl belirleyici olan konu, uygulamaların hasta hakları ve hekim sorumluluğu bakımından hangi çerçevede yürütüleceğidir. Bu rehber, konuyu risk yönetimi açısından ele alır.
Merkezin Faaliyet Alanının Sınırları
Bir uygulama ve araştırma merkezi, kuruluş yönetmeliğinde tanımlanan amaç ve faaliyet alanı dışına çıkamaz. Bu sınır, merkezde yapılabilecek işlemlerin kapsamını doğrudan belirler. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının, ilgili sağlık mevzuatında sertifikalandırma ve yetkilendirme koşullarına bağlanmış olması nedeniyle, uygulamayı yapan kişinin yetkinliğinin belgeye dayanması gerekir. Yetkisiz uygulama, hem idari yaptırım hem de kişisel sorumluluk riski doğurur.
Aydınlatılmış Onamın Kapsamı
Bu alandaki uyuşmazlıkların merkezinde çoğunlukla onam belgesi bulunur. Onamın geçerli sayılabilmesi için hastanın uygulamanın niteliğini, beklenen faydasını, olası risklerini ve alternatiflerini anlamış olması aranır. Uygulamada eksik kalan noktalar:
- Matbu ve genel ifadelerle hazırlanmış onam formlarının hastaya özgü hale getirilmemesi
- Uygulamanın klasik tıbbi tedavinin yerine geçmediğinin açıkça yazılmaması
- Seans sayısı, süre ve beklenen sonuç konusunda gerçekçi olmayan izlenim yaratılması
- Onamın alındığı tarih ve saatin kayıt altına alınmaması
Kayıt Düzeni: Savunmanın Temeli
Bir şikayet veya dava gündeme geldiğinde, uygulamanın hukuka uygun yürütüldüğünü gösterecek olan şey hasta dosyasıdır. Anamnez, uygulama öncesi değerlendirme, kullanılan yöntem, uygulayan kişinin kimliği ve varsa yan etki bildirimleri eksiksiz kaydedilmelidir. Kayıtların sonradan tamamlanmaya çalışılması, savunmayı güçlendirmek yerine güvenilirliği zedeler. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından sağlık verisi özel nitelikli veri olduğundan, bu kayıtların saklanması ve erişim yetkilendirmesi de ayrı bir yükümlülük alanıdır.
Tanıtım ve Reklam Sınırı
Sağlık hizmetlerinde tanıtımın sınırlı olduğu, sonuç garantisi veren ve talep yaratmaya yönelik ifadelerin kullanılamayacağı temel bir kuraldır. Merkezin internet sayfası, sosyal medya hesapları ve tanıtım materyalleri bu çerçevede gözden geçirilmelidir. İyileşme vaadi içeren hasta yorumlarının yayımlanması da tanıtım yasağı bakımından değerlendirmeye tabidir.
Sorumluluk Doğduğunda Karşılaşılan Hatlar
- Hasta şikayeti üzerine başlatılan idari inceleme ve disiplin süreci
- Maddi ve manevi tazminat talepli hukuk davası
- Koşulları oluşursa taksirle yaralama gibi iddialarla yürütülen ceza soruşturması
- Kişisel veri ihlali halinde ayrıca idari yaptırım süreci
Bu hatların her biri farklı süre ve usule tabi olduğundan, bir şikayet öğrenildiğinde hepsinin aynı anda değerlendirilmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Sağlık uygulamalarından doğan sorumluluk değerlendirmeleri her olayın tıbbi ayrıntısına bağlı olduğundan, bir şikayet veya talep ile karşılaşıldığında dosyanın tıbbi ve hukuki yönleriyle birlikte incelenmesi gerekir.