Uzlaştırma sürecini yürüten uzlaştırmacıya ödenecek ücret, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan uzlaştırmacı asgari ücret tarifesi ile belirlenir. Tarife, ücretin alt sınırını çizer ve ödemenin hangi kalemlerden oluşacağını gösterir. Ücretin miktarı kadar, kimin tarafından ve hangi aşamada ödeneceği de uygulamada sık sorulan bir konudur.
Ücretin Belirlenmesinde Esas Alınan Ölçütler
Tarife genellikle şüpheli veya sanık sayısı ile mağdur ya da suçtan zarar gören sayısını, sürecin sonuçlanma biçimini ve dosyanın niteliğini dikkate alan kademeli bir yapı kurar. Uzlaşmanın sağlanıp sağlanmaması, ödenecek tutarı etkileyen ölçütlerden biridir. Uzlaştırmacının yol gideri ve zorunlu masrafları ise ücretten ayrı bir kalem olarak değerlendirilir ve belgelendirilmesi gerekir.
Ücreti Kim Öder?
- Uzlaştırmacı ücreti ve giderleri, soruşturma veya kovuşturma aşamasında yargılama gideri olarak kabul edilir.
- Bu giderler öncelikle Devlet tarafından karşılanır; sonraki aşamada kimin üzerinde kalacağı, dosyanın sonuçlanma biçimine göre belirlenir.
- Uzlaşmanın sağlanması hâlinde bu giderlerin Devlet Hazinesi üzerinde bırakılmasına ilişkin hükümler, tarafların lehine önemli bir sonuç doğurur.
- Taraflardan doğrudan ücret talep edilmesi, tarifenin öngördüğü ödeme düzenine aykırılık oluşturabilir.
Ödeme Aşamasında Çıkan Sorunlar
Uzlaştırmacılar bakımından en sık karşılaşılan sorun, ödeme evrakının eksik düzenlenmesi ya da rapor teslim tarihinin geç kaydedilmesi nedeniyle ödemenin gecikmesidir. Serbest meslek makbuzu düzenlenmesi, vergi yükümlülükleri ve stopaj uygulaması ayrıca dikkat gerektirir. Ödemenin eksik yapıldığı düşünülüyorsa öncelikle ilgili uzlaştırma bürosuna yazılı başvuru yapılması, hesaplama yönteminin sorulması ve alınacak yanıta göre yol haritası çizilmesi doğru yaklaşımdır.
Uzlaştırmacılar İçin Dosya Kontrol Listesi
- Görevlendirme yazısının tarihi ve dosya numarası kaydedilmelidir.
- Görüşme tutanakları ve teklif formları eksiksiz imzalatılmalıdır.
- Yol ve zorunlu giderler belge karşılığı toplanmalıdır.
- Rapor, süresi içinde ve teslim kaydı alınacak şekilde büroya verilmelidir.
- Ücretin hesabına esas alınan tarafların sayısı raporda açıkça gösterilmelidir.
Tarife tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden burada rakam verilmemiştir; güncel tutar için ilgili yılın Resmî Gazete metnine bakılmalıdır. Ödeme uyuşmazlıklarında dosya evrakıyla birlikte bir hukukçuya danışmak süreci kolaylaştırır.