Ulusal meslek standartları, bir mesleğin başarıyla icra edilebilmesi için gereken bilgi, beceri ve yetkinlikleri tanımlayan resmî metinlerdir. Bu standartlar 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu çerçevesinde hazırlanır ve tebliğ ekinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Yayım, işletmeler ve çalışanlar bakımından belirli sonuçlar doğurduğundan takibi ihmal edilmemelidir.
Standart Nasıl Oluşur?
Standartlar genellikle ilgili sektör kuruluşlarıyla yapılan iş birliği protokolleri kapsamında hazırlanır, kurum bünyesindeki komisyonlarda görüşülür ve nihai hâliyle tebliğ ekinde yayımlanır. Taslak aşamasında sektör temsilcilerinin görüş bildirmesi mümkündür; bu aşamada dile getirilmeyen itirazların yayımdan sonra ileri sürülmesi çok daha zordur. Bu nedenle taslak duyurularının izlenmesi, sonradan itiraz etmekten daha etkilidir.
Standart ile Yeterlilik Arasındaki Fark
Uygulamada en sık karıştırılan iki kavram şunlardır:
- Meslek standardı: Mesleğin ne olduğunu, hangi görev ve işlemleri kapsadığını tanımlar.
- Ulusal yeterlilik: Standarda dayanarak, belgelendirme sınavının ölçme ve değerlendirme kurallarını belirler.
- Belgelendirme: Yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılan sınav sonucunda belge verilmesidir.
Bir standardın yayımlanmış olması, tek başına o meslek için belge zorunluluğu doğurmaz; zorunluluk ayrı bir tebliğle getirilir.
İşletmeler İçin Pratik Etkiler
- Yayımlanan standardın kapsamındaki görev tanımları, iş sözleşmelerindeki pozisyon tanımlarıyla karşılaştırılmalıdır.
- İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleriyle örtüşen yetkinlik başlıkları, eğitim planlarına yansıtılmalıdır.
- Kamu ihalelerinde belge aranan hâllerde, personelin belgelendirme takvimi önceden planlanmalıdır.
- Alt işveren ilişkilerinde belgelendirme sorumluluğunun kimde olduğu sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
Yanlış Mercie Başvuru Riski
Standardın içeriğine yönelik itirazlar ile bireysel sınav sonucuna yönelik itirazlar farklı yollara tabidir. Sınav ve belge işlemlerine ilişkin şikâyetler öncelikle yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşuna, ardından kuruma yöneltilir. Düzenleyici işlem niteliğindeki tebliğe karşı ise idari yargı yolu gündeme gelir. Yanlış mercie yapılan başvuru, süre yönünden hak kaybına yol açabileceğinden en başta doğru adres belirlenmelidir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Standardın kapsamı ve işletmenizin faaliyet alanı arasındaki ilişki dosyaya özgü değerlendirme gerektirdiğinden, bir hukukçudan görüş almanız yararlı olacaktır.