Finansal tabloların tarihi ile denetim raporunun imzalandığı tarih arasında geçen süre, denetimin en hassas dilimlerinden biridir. Bu aralıkta ortaya çıkan bir olay, tabloların düzeltilmesini ya da yalnızca dipnotta açıklanmasını gerektirebilir. Rehberin odağı, zaman çizgisine göre değişen yükümlülüklerdir.
İki Farklı Olay Türü
Ayrım basit görünse de uygulamada tartışma yaratır: Bilanço tarihinde var olan bir duruma ilişkin sonradan bilgi getiren olaylar tabloların düzeltilmesini gerektirir. Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan koşullara ilişkin olaylar ise kural olarak düzeltme değil, açıklama konusudur. Örneğin dönem sonundan sonra kesinleşen bir yargı kararı, uyuşmazlığın kaynağı dönem içindeyse ilk gruba girebilir.
Rapor Tarihine Kadar Yapılacaklar
- Yönetimin sonraki olayları belirlemeye yönelik prosedürlerinin sorgulanması
- Dönem sonrası yönetim kurulu ve genel kurul tutanaklarının okunması
- En güncel ara dönem finansal bilgilerin incelenmesi
- Devam eden davalar ve idari süreçlere ilişkin bilgi alınması
- Konuya ilişkin yazılı beyan talep edilmesi
Rapor Tarihinden Sonra Öğrenilen Hususlar
Denetçinin araştırma yükümlülüğü rapor tarihinde sona erer; ancak bu tarihten sonra rapor tarihinde bilinseydi raporu etkileyecek bir husus öğrenilirse pasif kalınamaz. Bu durumda konu yönetimle ve gerektiğinde üst yönetimden sorumlu olanlarla görüşülür; tabloların değiştirilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilir ve yeni bir rapor düzenlenmesi gündeme gelebilir.
Tablolar Yayımlandıktan Sonra
Finansal tablolar kamuya sunulduktan sonra ortaya çıkan durumlar en zor senaryodur. Yönetim gerekli düzeltmeyi ve bildirimi yapmaktan kaçınırsa, denetçinin raporuna güvenilmesini önlemek için atacağı adımları belgelemesi gerekir. Bu adımların zamanında ve yazılı yürütülmesi, sonraki sorumluluk tartışmalarında belirleyici olur.
Zaman Çizgisi Kontrolü
- Bilanço tarihi – rapor tarihi arası: aktif araştırma yükümlülüğü
- Rapor tarihi – tabloların yayımı arası: öğrenilirse harekete geçme
- Yayım sonrası: bildirim ve güvenin önlenmesine yönelik adımlar
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sonraki olayların hukuki sonuçları, işletmenin tabi olduğu raporlama çerçevesine ve olayın özelliğine göre değişir; somut durumda uzman görüşü alınması önerilir.