Tarife kontenjanı, belirli bir eşyanın belirli bir miktarının indirimli vergi oranıyla ithal edilmesine imkân tanır. Kota uygulaması ise miktar sınırı getirir. İkisinin de ortak yönü, hakkın başvuru yoluyla ve sınırlı süre içinde elde edilmesidir. Bu nedenle burada asıl hukuki risk, esasa ilişkin bir uyuşmazlıktan çok, başvuru usulüne uyulmaması nedeniyle hak kaybıdır.
Başvuru Öncesi Netleştirilmesi Gerekenler
- Eşyanın gümrük tarife istatistik pozisyonunun tebliğ ekindeki listeyle birebir örtüşüp örtüşmediği
- Dağıtım yönteminin talep sırasına göre mi, geçmiş performansa göre mi yoksa eşit paylaştırma esasına göre mi olduğu
- Başvuru için istenen belgelerin (kapasite raporu, taahhütname, imza sirküleri) güncelliği
- Başvurunun elektronik ortamda mı yapılacağı ve sistem kaydının nasıl belgeleneceği
Tahsis Belgesinin Kullanımı
Tahsis edilen miktar, belgede yazılı süre içinde ve belgede belirtilen eşya için kullanılmalıdır. Kullanılmayan miktarın kendiliğinden bir sonraki döneme aktarılması kural olarak söz konusu değildir. Belgede yazılı miktarın aşılması hâlinde aşan kısım normal vergi oranına tabi olur; bu durumun gümrük beyanında baştan doğru gösterilmemesi ise ayrıca yaptırım riski doğurur.
Başvurunun Reddi Hâlinde İzlenecek Yol
- Ret gerekçesinin yazılı olarak istenmesi ve tebliğ tarihinin kayda geçirilmesi.
- Eksik belge nedeniyle ret verilmişse, tamamlama imkânı tanınıp tanınmadığının sorulması.
- Dağıtımda hata bulunduğu düşünülüyorsa, aynı dönemdeki tahsis listesinin incelenmesi.
- Sonuç alınamazsa idari işlem niteliğindeki ret kararına karşı 2577 sayılı İYUK çerçevesinde dava yoluna gidilmesi.
Şirket İçi Takvim Kurgusu
Kontenjan dönemleri genellikle önceden ilan edildiğinden, ithalatçının yapması gereken en pratik iş, yıllık bir başvuru takvimi oluşturmak ve belge yenileme tarihlerini bu takvime bağlamaktır. Kapasite raporunun süresi dolmuş bir firmanın başvurusu, esasen hak sahibi olsa bile şeklen reddedilebilir. Bu tür kayıplar telafisi güç sonuçlar doğurur, çünkü dönem kapandığında yeniden başvuru imkânı bulunmaz.
Gümrükleme Aşamasında Dikkat
Beyannamede tahsis belgesine atıf yapılmaması ya da yanlış belge numarası girilmesi, indirimli oranın uygulanmamasına neden olur. Sonradan düzeltme talebi mümkün olsa da, süreç uzar ve eşya maliyeti öngörülemez hâle gelir. Bu nedenle belge numarası ile beyanname arasındaki eşleşme her sevkiyatta kontrol edilmelidir.
Buradaki anlatım genel çerçeveyi verir. Kontenjan tebliğleri dönem ve ürün bazında değiştiğinden, başvuru öncesinde yürürlükteki tebliğ metnini esas alın ve tereddüt hâlinde konuya hâkim bir danışmandan görüş isteyin.