Sermaye piyasası mevzuatında yer alan bu tebliğ, kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin veya merkez birliklerinin yönetim kontrolüne sahip olduğu anonim ortaklıklara özgü esasları düzenler. Düzenlemenin arkasındaki mantık, ortak sayısı yüksek ve tabana yayılmış bir yapı olan kooperatifin kontrolündeki şirketlerde ortakların bilgilendirilmesi ve pay sahipliği haklarının korunmasıdır.
Yönetim Kontrolü Kavramı Neye Göre Belirlenir?
Yönetim kontrolü, yalnızca pay oranına indirgenemez. Yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu seçme hakkı, imtiyazlı paylar veya pay sahipleri arasındaki sözleşmelerden doğan haklar da kontrol doğurabilir. Bu nedenle bir şirketin tebliğ kapsamına girip girmediği değerlendirilirken pay defteri, esas sözleşme ve varsa ortaklık sözleşmeleri birlikte incelenir.
Kooperatif Yapısının Getirdiği Özel Riskler
- Temsil zinciri: Kooperatif genel kurulunun iradesi ile kontrol edilen şirketin genel kurulundaki oy kullanımı arasında yetki belgesinin eksikliği sık görülür.
- Çıkar çatışması: Kooperatif yöneticisinin aynı zamanda şirket yönetiminde bulunması halinde işlem yasaklarına dikkat edilmesi gerekir.
- Bilgi asimetrisi: Kooperatif ortağının, kontrol edilen şirkete ilişkin bilgiye erişimi dolaylı olduğundan bilgi alma ve inceleme hakkının kullanımı önem kazanır.
Genel Kurul Kararlarının Geçerliliği
Bu yapılarda en sık tartışılan konu, genel kurul kararlarının iptali istemidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar aleyhine iptal davası açılabilir. Davanın kabul edilebilmesi için genellikle muhalefetin tutanağa geçirilmiş olması aranır; toplantıda sessiz kalıp sonradan itiraz eden ortağın dava hakkı tartışmalı hale gelir.
Uygulamada İzlenmesi Gereken Sıra
- Şirketin tebliğ kapsamında olup olmadığının, kontrol ilişkisi üzerinden yazılı olarak tespiti
- Esas sözleşmenin tebliğdeki esaslarla uyumunun gözden geçirilmesi
- Genel kurul çağrı usulüne, gündem ilanına ve belgelerin ortakların incelemesine sunulmasına ilişkin sürelere uyulması
- Toplantıda muhalefet şerhinin gerekçesiyle birlikte tutanağa yazdırılması
- Dava düşünülüyorsa toplantı tutanağı, hazirun cetveli ve çağrı belgelerinin eksiksiz temini
Süre Kaybı En Büyük Tehdittir
Genel kurul kararlarının iptaline ilişkin dava hakkı, kanunda öngörülen kısa süreye tabidir ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Sürenin kaçırılması halinde kararın içerik yönünden ne kadar sakat olduğu tartışılamaz hale gelir. Bu nedenle karar tarihinin ve tutanağın tescil-ilan tarihinin ilk günden takvime işlenmesi gerekir.
Bu yazı yalnızca genel çerçeveyi aktarmaktadır; kontrol ilişkisinin varlığı ve tebliğ kapsamı her yapıda ayrı incelenmesi gereken teknik bir konu olduğundan, karar öncesinde ticaret ve sermaye piyasası hukuku boyutunun birlikte değerlendirilmesi tavsiye edilir.