2019 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programının Onaylanması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 256), kamu idarelerinin bir yıllık dönemde izleyeceği politika hedeflerini ve tedbirleri onaylayan bir planlama belgesidir. Uygulamada en sık karşılaşılan soru, bu tür bir programda yer alan bir hedefin vatandaş açısından talep edilebilir bir hak yaratıp yaratmadığıdır. Aşağıda bu ayrım ve program metinlerinin idari işlemlerle ilişkisi ele alınmaktadır.
Planlama Belgesi ile Kural Koyan İşlem Ayrımı
Yıllık programlar, idareye yön gösteren hedefler ve sorumlu kuruluşlar listesi içerir. Bu metinler kural olarak bireyin hukuki durumunu doğrudan değiştirmez; idarenin kendi içindeki önceliklendirmeyi ifade eder. Bireyin hukuki durumu, bu hedefin hayata geçirilmesi için çıkarılan yönetmelik, tebliğ ya da tesis edilen bireysel işlemle değişir.
Programdaki Hedef Kazanılmış Hak Sağlar mı?
Bir programda bir desteğin, yatırımın veya düzenlemenin yapılacağının öngörülmüş olması, o desteğin belirli bir kişiye verileceği anlamına gelmez. Talebin dayanağı şu unsurlardan biri olmalıdır:
- Hedefi somutlaştıran ve şartları belirleyen bir düzenleyici işlem,
- Başvuru üzerine idarece tesis edilmiş bireysel bir işlem,
- İdare ile kurulmuş, karşılıklı yükümlülük içeren bir sözleşme.
Program Metninin Delil Olarak Değeri
Program hükümleri hak kaynağı olmasa da, idarenin bir konuda kendi belirlediği yaklaşımı göstermesi bakımından anlamlıdır. Örneğin bir başvurunun gerekçesiz reddedildiği iddiasında, idarenin ilan ettiği politika ile fiilî uygulaması arasındaki çelişkiye işaret edilebilir. Bu, tek başına sonuç doğurmasa da eşitlik ve gerekçelendirme tartışmasında destekleyici bir unsur olabilir.
Denetim Yolu Bakımından Dikkat Edilecekler
- Şikâyet ettiğiniz şey programın kendisi mi, yoksa size uygulanan bir işlem mi, önce bunu netleştirin.
- Dava konusu edilecek işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte olup olmadığını değerlendirin; hazırlık niteliğindeki yazılar çoğunlukla bu niteliği taşımaz.
- Başvurunun reddi hâlinde, ret yazısının tebliğ tarihini esas alarak süre takibi yapın.
- İlgili kuruluşun program dışında yayımladığı çağrı, rehber veya şartname belgelerini dosyaya ekleyin.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Planlama belgelerine dayandırılan talepler çoğu zaman ek bir hukuki dayanak gerektirdiğinden, başvuru öncesinde dosyanızın hangi işleme dayandığını bir hukukçuyla netleştirmeniz yararlı olacaktır.