Bazı anlaşmaların yürürlüğe girdiği tarihlerin tespit edilmesine ilişkin 2648 sayılı Karar, uygulayıcı için bir tarih listesinden ibaret değildir. Bu tarih, çifte vergilendirmeyi önleme, sosyal güvenlik, adli yardımlaşma veya karşılıklı yatırım koruması gibi alanlarda ileri sürülen talebin kabul edilip edilmeyeceğini belirleyen eşik verisidir.
Talebi Kuran Zincir
Anlaşmaya dayanan bir talep üç halkalı bir zincire dayanır: anlaşmanın taraf devletler arasında bağlayıcı hale gelmesi, iç hukukta usulüne uygun yürürlüğe konulması ve olayın bu tarihten sonra ya da anlaşmanın kapsadığı dönem içinde gerçekleşmiş olması. Halkalardan biri gösterilemediğinde, anlaşma metnindeki hüküm ne kadar lehe olursa olsun uygulanamaz.
Alan Bazında Pratik Yansımalar
- Vergi uyuşmazlıklarında, hangi vergilendirme döneminden itibaren anlaşma hükmünün uygulanacağı belirlenir; dönem farkı, iade ya da mahsup talebini tümüyle ortadan kaldırabilir.
- Sosyal güvenlik dosyalarında, yurtdışı hizmet sürelerinin birleştirilmesi anlaşmanın kapsadığı döneme göre değişir.
- Adli yardımlaşma taleplerinde, istinabe ve tebligat usulünün anlaşmaya göre mi genel hükümlere göre mi yürütüleceği bu tarihe bağlıdır.
- Yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizinde, karşılıklılık değerlendirmesi anlaşmanın yürürlükte olup olmadığıyla doğrudan ilgilidir.
Belgeyi Nereden ve Nasıl Temin Etmeli
- Anlaşmanın onaylanmasına dair düzenlemeyi ve yürürlük tarihini tespit eden kararı Resmî Gazete tarih ve sayısıyla birlikte not edin.
- Anlaşmanın Türkçe resmî metnini, dayanacağınız maddeyi işaretleyerek dosyaya ekleyin.
- Sonradan yapılmış protokol veya değişiklik metni olup olmadığını araştırın; ana metin yürürlükte iken değiştirilen fıkraya dayanmak sonucu değiştirir.
- Karşı taraf devletin anlaşmaya taraf olma durumunu ve varsa çekincelerini ayrıca doğrulayın.
Süre Yönetiminde Gözden Kaçan Nokta
Anlaşmaya dayanan taleplerde, anlaşmanın kendi içinde öngördüğü başvuru süreleri ile iç hukuktaki dava ve itiraz süreleri farklı işleyebilir. Uygulamada sık görülen hata, iç hukuk süresi henüz dolmadığı için rahat davranılıp anlaşmadaki daha kısa başvuru süresinin kaçırılmasıdır. Bu nedenle iki süre baştan aynı takvimde toplanmalı ve en kısa olanı esas alınmalıdır.
Dilekçe Diline Yansıması
Talebi yazarken anlaşmanın adı, ilgili maddesi, yürürlük tarihi ve olayın tarihi aynı paragrafta gösterilmelidir. Bu üç veriyi bir arada sunan dilekçeler, karşı tarafın zaman bakımından uygulanamazlık itirazını daha en baştan karşılar.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeveye ilişkindir. Anlaşma hükümlerinin dosyanıza etkisi olayın tarihine ve alanına göre değiştiğinden, başvuru öncesinde hukuki destek almanız önerilir.