3011 sayılı Resmî Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun, hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olduğunu belirler. Kısa bir metin olmasına karşın idare hukuku uygulamasında etkisi geniştir: bir düzenlemenin vatandaşa karşı ileri sürülebilir olup olmadığı çoğu zaman bu yayım şartına bağlıdır. Hakkında işlem yapılan kişi açısından ise bu, savunmanın ilk kontrol noktasını oluşturur.
Yayım Neden Bir Geçerlilik Meselesidir?
Genel nitelikte, kişilerin hak ve yükümlülüklerini etkileyen düzenlemelerin herkesçe ulaşılabilir olması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir. Yayımlanması zorunlu olduğu hâlde yayımlanmamış bir düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işleme karşı, dayanağın hukuka aykırılığı ileri sürülebilir. Buna karşılık her iç düzenleme aynı rejime tabi değildir; kurum içi çalışma esaslarını gösteren yönergeler ile dış etki doğuran yönetmelikler arasında ayrım yapmak gerekir.
Bir İşleme İtiraz Ederken Yapılacak Dayanak Kontrolü
- İşlem hangi yönetmeliğe dayanıyor, bu yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmış mı?
- Yayım tarihi ile işlemin tesis edildiği tarih arasındaki sıralama nedir?
- Yönetmelikte, işlem tarihinden sonra değişiklik yapılmış mı; hangi metin uygulanmalı?
- Yönetmelik, dayandığı kanunun çizdiği sınırı aşarak yeni bir yükümlülük getiriyor mu?
Bu dört sorunun cevabı, çoğu idari uyuşmazlıkta esasa girmeden önce netleştirilmesi gereken zemini oluşturur.
Düzenleyici İşleme Karşı Dava Yolları
Bir yönetmeliğe karşı doğrudan iptal davası açılabileceği gibi, o yönetmeliğe dayanılarak tesis edilen bireysel işleme karşı açılan davada düzenlemenin hukuka aykırılığı da ileri sürülebilir. İkinci yol, düzenlemenin yayımından uzun süre sonra bireysel bir işlemle karşılaşan kişiler bakımından pratik önem taşır. Doğrudan iptal davasında sürenin yayım tarihinden başladığı, bireysel işleme karşı davada ise işlemin tebliğinden itibaren işlediği unutulmamalıdır.
Geriye Yürüme ve Hukuki Güvenlik
Düzenleyici işlemler kural olarak yürürlük tarihinden sonraki durumlara uygulanır. Geçmişe etkili biçimde yükümlülük getiren uygulamalar, kazanılmış haklar ve hukuki güvenlik bakımından tartışmaya açıktır. İlgili kişi, işlemin dayandığı metnin hangi tarihli hâli olduğunu dosyaya somut biçimde koymalıdır; bu tespit çoğu zaman uyuşmazlığın seyrini değiştirir.
Uygulamada Sık Yapılan Hata
Kurumun internet sitesinde yayımlanan bir metnin, Resmî Gazete yayımı yerine geçtiği varsayılmaktadır. Oysa hangi metnin resmî ve yürürlükteki hâl olduğu, yayım kaydına göre belirlenir. Başvuru veya savunma hazırlanırken düzenlemenin Resmî Gazete tarih ve sayısıyla birlikte kayda geçirilmesi, sonradan çıkabilecek metin tartışmalarını önler.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; somut işleminizin dayanağı ve tarihleri farklı bir sonuç doğurabileceğinden, dava açmadan önce dayanak metin incelemesinin hukukçu ile birlikte yapılması yerinde olur.