Serbest muhasebecilik, serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik asgari ücret tarifeleri, meslek mensubunun sunduğu hizmet karşılığında alabileceği ücretin alt sınırını belirler. Tarifenin hukuki önemi yalnızca fiyatlandırmada değil; ücretin ödenmediği hâllerde alacağın ispatında ve icra takibinde ortaya çıkar. Bu rehber, tarifeye dayanan ücret alacağının nasıl belgelendirileceğine ve tahsil sürecinde nelere dikkat edileceğine odaklanır.
Tarifenin Sözleşme Karşısındaki Yeri
Taraflar arasında yazılı bir hizmet sözleşmesi bulunması hâlinde ücret, sözleşmede kararlaştırılan tutar üzerinden istenir. Ancak sözleşmede tarifenin altında bir bedel öngörülmüşse, asgari sınırın altına inilemeyeceği yönündeki düzenleme gündeme gelir. Sözleşme hiç yapılmamışsa veya kaybolmuşsa, tarife hem talebin dayanağı hem de mahkemenin takdirinde başvurulan ölçü hâline gelir. Bu nedenle sözleşmesizlik, alacağın yok olması anlamına gelmez; yalnızca ispat yükünü ağırlaştırır.
Alacağı Ayakta Tutan Kayıtlar
- İmzalı hizmet sözleşmesi ve varsa yıllık yenileme/zam yazışmaları.
- Fiilen verilen hizmeti gösteren beyanname tahakkuk fişleri, e-beyanname gönderim kayıtları ve defter tasdik bilgileri.
- Düzenlenen serbest meslek makbuzları ve müşteriye tebliğ edilme biçimi.
- Mükellefle yapılan e-posta ve mesaj yazışmaları; özellikle hizmetin kapsamının genişletildiği anlar.
- Meslek mensubunun devir/azil tarihini gösteren kayıtlar.
Tahsilde Hangi Yol Seçilmeli?
- Makbuz ve sözleşme mevcutsa ilamsız icra takibi hızlı bir seçenektir; ancak borçlunun itirazı takibi durdurur.
- İtiraz hâlinde itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yollarından hangisinin uygun olduğu, elde bulunan belgenin niteliğine göre belirlenir. Bu seçimde hata yapmak, davanın usulden reddine yol açabilir.
- Doğrudan alacak davası açılması, kapsamlı bir hizmet ilişkisinde ve bilirkişi incelemesi gerektiren dosyalarda tercih edilebilir.
- Meslek odası nezdindeki uzlaşma ve şikâyet mekanizmaları, yargı yoluna alternatif değil tamamlayıcı niteliktedir.
Zamanaşımı ve Süre Riski
Meslek mensubunun ücret alacağı, sürekli bir hizmet ilişkisine dayandığından, alacağın hangi dönem için istendiği açıkça ayrıştırılmalıdır. Yıllar sonra topluca istenen ücretlerde, en eski dönemler bakımından zamanaşımı def'i ile karşılaşılması olağandır. Alacağın her yıl faturalandırılması ve ödenmeyen dönemler için makul sürede takip başlatılması, bu riski büyük ölçüde bertaraf eder.
Mükellef Tarafından Bakıldığında
Hizmeti alan mükellef açısından da tarife bir denge unsurudur: talep edilen ücretin tarifeye ve fiilen verilen hizmetin kapsamına uygun olup olmadığı, savunmanın merkezinde yer alır. Hizmetin hiç verilmediği veya eksik verildiği iddiası ileri sürülüyorsa, bu da beyanname ve tasdik kayıtlarıyla somutlaştırılmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar; ücret uyuşmazlığınızda ilgili yılın tarifesi, sözleşme metni ve fiilî hizmet kayıtları birlikte incelenmeden kesin bir sonuca varılmamalıdır.