İzmir Ekonomi Üniversitesi Psikoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, hem araştırma hem de danışan görüşmesi içerebilen bir merkezin çerçevesini kurar. Bu alanın diğer merkezlerden ayrılan yönü, faaliyetin doğrudan kişilerin ruhsal durumuna ilişkin bilgi üretmesi ve bu bilginin hukuken en korumalı veri kategorilerinden birine girmesidir.
Araştırma Öncesi Etik Onay Meselesi
İnsan katılımcı içeren çalışmalarda etik kurul onayı, yalnızca akademik bir formalite değildir. Onaysız yürütülen bir çalışmada elde edilen veriler bakımından hem hukuka uygunluk sebebi tartışmalı hâle gelir hem de katılımcının rızasının bilgilendirilmiş rıza sayılıp sayılmayacağı sorgulanır. Onay kapsamının dışına çıkan bir veri kullanımı, başlangıçta alınmış onayla korunmaz.
Kişisel Veri Boyutu: Özel Nitelikli Veri Rejimi
Psikolojik değerlendirme, test sonucu ve görüşme notları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından sağlık verisi niteliği taşıyabilir. Bu kategori, genel kişisel verilere göre daha dar bir işleme rejimine tabidir. Uygulamada dikkat edilmesi gereken başlıklar:
- Verinin hangi hukuki sebeple işlendiğinin, rıza dışında bir dayanak varsa bunun belgeyle gösterilmesi
- Erişim yetkisinin isim bazında sınırlandırılması ve erişim kayıtlarının tutulması
- Anonimleştirme yapılıyorsa, tersine çevrilebilirlik riskinin gerçekten ortadan kalkmış olması
- Saklama süresinin belirlenmesi ve süre sonunda imha usulünün yazılı olması
Sır Saklama Yükümlülüğü ve Sınırları
Mesleki faaliyet sırasında öğrenilen bilgilerin açıklanması, Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen özel hayata ve kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından değerlendirilebilir. Öte yandan sır saklama mutlak değildir; kanunun bildirimi zorunlu kıldığı hâller ile kişinin veya üçüncü kişilerin hayatına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike bulunması durumu ayrı ele alınır. Bu nedenle merkezin, hangi hâlde hangi mercie bildirim yapılacağını gösteren yazılı bir iç prosedüre sahip olması, çalışanları da korur.
Reşit Olmayan Danışan ve Veli İlişkisi
Çocuk ve ergenlerle yürütülen görüşmelerde velayet hakkının kimde olduğunun tespiti, boşanmış ebeveynlerde ise mahkeme kararının içeriğinin görülmesi ilk adımdır. Ortak velayet, kişisel ilişki düzenlemesi ve bilgilendirme talepleri farklı sonuçlar doğurur; veliye verilecek bilgi kapsamı da bu belgeye göre belirlenmelidir.
Kayıtlara Erişim Talepleri Geldiğinde
Görüşme kaydına ilişkin talep, danışanın kendisinden, veliden, karşı taraf vekilinden veya bir makamdan gelebilir. Talebi karşılamadan önce talebin kaynağı, yasal dayanağı ve kapsamı yazılı olarak sabitlenmeli; mahkeme veya savcılık yazısı varsa yazının konusuyla sınırlı kalınmalıdır. Talep dışı bilgi paylaşımı, iyiniyetle yapılmış olsa dahi ayrı bir sorumluluk kaynağıdır.
Bu metin genel bilgilendirme sağlar. Bir bilgi paylaşımı talebiyle karşılaştığınızda, cevap vermeden önce talebin niteliğini ve sınırlarını hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz, sonradan telafisi güç sonuçların önüne geçer.