Enerji iletim hatlarının deplase edilmesi amacıyla bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 3222 sayılı Karar, elektrik iletim altyapısı projelerinde sıkça karşılaşılan bir işlem türüdür. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan farklı olarak idarenin taşınmaza erken el koymasına imkân verdiği için, malikin harekete geçmesi gereken süre de kısalır.
Acele Kamulaştırma Olağan Usulden Nasıl Ayrılır?
Olağan usulde bedel tespiti ve tescil süreci tamamlanmadan idare taşınmazı kullanamaz. Acele usulde ise mahkemece belirlenen değerin bloke edilmesiyle idare taşınmaza el koyabilir; bedelin kesin olarak belirlenmesi sonraki aşamada yapılır. Bu nedenle malikin karşısına iki ayrı süreç çıkar: idari işleme karşı iptal davası ve bedele ilişkin dava.
İki Ayrı Hukuki Yol
- İptal davası: Acele kamulaştırma kararının kamu yararı ve aciliyet şartını taşımadığı iddiasıyla idari yargıda açılır.
- Bedel davası: Taşınmazın gerçek değerinin tespiti amacıyla adli yargıda görülen süreçte, keşif ve bilirkişi incelemesi belirleyicidir.
Enerji Nakil Hatlarında İrtifak mı, Mülkiyet mi?
İletim hatlarında çoğu zaman taşınmazın tamamı değil, direk yerleri ve hat güzergâhı üzerinde kullanım kısıtı doğuran bir irtifak hakkı kurulur. Bu durumda ödenecek karşılık, taşınmazın tamamının değeri değil, kısıtlamanın taşınmazda yarattığı değer kaybıdır. Değer kaybının doğru hesaplanması için hattın parseli nasıl böldüğü, yapılaşma ve tarımsal kullanım imkânını ne ölçüde daralttığı ayrıntılı biçimde ortaya konulmalıdır.
Bilirkişi Raporunun Zayıf Kaldığı Noktalar
- Parselin imar durumunun ve emsal satışların yeterince araştırılmaması
- Arazi niteliğindeki taşınmazlarda ürün deseni ve verim verilerinin eksik alınması
- Hat nedeniyle kullanılamayan artık alanın hesaba katılmaması
- Güzergâh dışında kalan bölümdeki değer kaybının göz ardı edilmesi
Rapora karşı yapılacak itirazın somut ve ölçülebilir olması, ek rapor veya yeni heyetten inceleme taleplerinin karşılanma ihtimalini artırır.
Süre Yönetimi
İdari işleme karşı dava açma süresi, kararın ilgiliye tebliği ya da usulüne uygun ilanıyla işlemeye başlar. Tebligatın gecikmesi veya adres değişikliği nedeniyle ulaşmaması hak kaybına yol açabildiğinden, taşınmazın bulunduğu bölgede yürütülen projeler ve tapu kayıtlarındaki şerhler düzenli takip edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Her parselin niteliği ve projedeki konumu farklı sonuçlar doğurabileceğinden, kamulaştırma bildirimini aldığınızda vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.