Sağlık verisi, kişisel veriler arasında en yüksek koruma düzeyine sahip kategoridedir. Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik, bu verilerin işlenmesine, paylaşılmasına ve saklanmasına ilişkin esasları 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde somutlaştırır. Uygulamada en sık tartışılan konu, verinin kimlerin erişimine açık olduğudur.
Özel Nitelikli Veri Olmanın Anlamı
Sağlık verisinin işlenmesi, kural olarak ilgili kişinin açık rızasına ya da kanunun öngördüğü sınırlı hâllere dayanır. Tedavi hizmetinin yürütülmesi, sır saklama yükümlülüğü altındaki kişilerce veri işlenmesine imkân tanır. Ancak bu istisna, hasta dosyasına kurum içindeki herkesin erişebileceği anlamına gelmez; erişim yetkisi görev gerekliliğiyle sınırlıdır.
Hastanın Kullanabileceği Haklar
- Kendi verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve kayıtlarının bir kopyasını talep etme.
- Verilerin kimlere aktarıldığını sorma.
- Eksik veya yanlış kaydın düzeltilmesini isteme.
- Yetkisiz erişim şüphesinde erişim kayıtlarının incelenmesini talep etme.
Yetkisiz Erişim: İki Ayrı Sonuç
Bir sağlık çalışanının, tedavi ilişkisi bulunmayan bir kişinin kaydını görüntülemesi hem idari yaptırım hem de cezai sorumluluk doğurabilir. Türk Ceza Kanunu'nda verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ve yayılmasına ilişkin hükümler, sağlık verisi söz konusu olduğunda ayrıca ağırlaşan bir tabloya işaret eder. Sistem erişim kayıtları, bu tür iddiaların ispatında merkezî delildir.
Başvuru Sırasını Doğru Kurmak
- Talebinizi öncelikle veri sorumlusu konumundaki sağlık kuruluşuna yazılı olarak iletin.
- Başvurunuzun kuruma ulaştığını gösteren kaydı saklayın.
- Kanunda öngörülen cevap süresini bekleyin; süresiz beklemek hak kaybı yaratır.
- Cevap verilmez veya yetersiz bulunursa Kurula şikâyet yolunu değerlendirin.
- Maddi ve manevi zarar doğmuşsa tazminat talebini ayrı bir hukuk davasında ileri sürün.
Sırrın Üçüncü Kişilerle Paylaşımı
Aile üyelerine bilgi verilmesi, işverenden gelen sağlık raporu talepleri veya sigorta şirketiyle paylaşım, uygulamada rutin görülse de her biri ayrı bir hukuki dayanak gerektirir. Yakınlık ilişkisi tek başına erişim hakkı vermez. Kurumların, kime hangi bilginin verileceğine ilişkin yazılı bir prosedür oluşturması, hem hastayı hem çalışanı korur.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Sağlık verilerinize erişim veya paylaşımına ilişkin somut bir olayda, erişim kayıtları ve yazışmalarla birlikte hukuki değerlendirme yapılması gerekir.