Üsküdar Üniversitesi Anne ve Bebek Ruh Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, ruh sağlığı alanında hizmet, eğitim ve araştırma faaliyetlerini yürüten bir merkezin çalışma esaslarını belirler. Bu alanda üretilen kayıtlar, hem sağlık verisi hem de küçük çocuğa ilişkin veri niteliği taşıdığından, hukuken en korunaklı veri kategorisine girer. Merkezin işleyişinde asıl risk, hizmet kalitesinden çok veri güvenliği ve onam tarafında birikir.
Özel Nitelikli Veri Rejimi
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, sağlık verilerini özel nitelikli kişisel veriler arasında sayar ve bu verilerin işlenmesini daha sıkı koşullara bağlar. Ruh sağlığı değerlendirmeleri, tanı notları, terapi kayıtları ve gelişim ölçekleri bu kapsamdadır. Merkez tarafından tutulan bu kayıtların, hizmet amacı dışında paylaşılması ayrı bir hukuka aykırılık oluşturur.
Onamın İki Katmanlı Yapısı
- Hizmet onamı: Değerlendirme ve müdahalenin kapsamına ilişkin aydınlatma
- Veri işleme aydınlatması: Verinin hangi amaçla, ne kadar süreyle işleneceği ve kimlere aktarılacağı
- Araştırma onamı: Kayıtların bilimsel çalışmada kullanılması hâlinde ayrıca alınması gereken, geri alınabilir nitelikteki rıza
- Çocuk yönünden temsil: Onamın veli veya vasi tarafından verilmesi ve bu yetkinin belgelenmesi
Hizmet onamının alınmış olması, araştırma kullanımını kendiliğinden kapsamaz. Bu ikisinin tek bir formda birleştirilmesi, uygulamada sık rastlanan ve itiraza açık bir eksikliktir.
Boşanma ve Velayet Uyuşmazlıklarında Kayıt Talepleri
Ebeveynlerden birinin, merkezden alınan kayıtları velayet davasında kullanmak istemesi sık karşılaşılan bir durumdur. Merkez, talep sahibinin sıfatını ve yetkisini denetlemeden kayıt veremez. Yargılamada kullanılacak belgelerin kural olarak mahkeme müzekkeresiyle istenmesi, hem merkezi hem de çocuğun üstün yararını korur.
İhlal Hâlinde Başvuru Sırası
- Önce veri sorumlusu sıfatıyla merkeze yazılı başvuruda bulunun ve yanıtı bekleyin.
- Yanıt yetersizse veya süresinde yanıt verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolunu değerlendirin.
- Kişilik haklarına saldırı söz konusuysa maddi ve manevi tazminat talebini ayrıca kurgulayın.
- Verinin üçüncü kişilere aktarıldığı iddiası varsa, aktarım kayıtlarının ve erişim loglarının istenmesini talep edin.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirmedir. Ruh sağlığı kayıtlarına ilişkin taleplerde çocuğun yararı ve gizlilik dengesi belirleyici olduğundan, adım atmadan önce dosyaya özgü değerlendirme yaptırmanız yerinde olacaktır.